न आउनु, न जानु
अहो अहं नमो मह्यमेकोऽहं देहवानपि । क्वचिन्न गन्ता नागन्ता व्याप्य विश्वमवस्थितः ॥
॥ २.१२ ॥रोमन लिपिमा (IAST)
aho ahaṃ namo mahyameko'haṃ dehavānapi । kvacinna gantā nāgantā vyāpya viśvamavasthitaḥ ॥
अर्थ
देहयुक्त देखिए पनि म एक आत्मा हुँ; कहीँ आउँदिनँ, कहीँ जाँदिनँ, विश्वमा व्याप्त रहन्छु—मलाई नमस्कार छ।
सार
देहमा भए पनि म न आउँछु, न जान्छु।
विस्तार · थप शब्दमा
शरीर हिँड्छ, ठाउँ बदल्छ, आउँछ र जान्छ। तर जनकले यहाँ आफूलाई शरीरको यात्राभन्दा व्यापक आत्मस्वरूपमा चिनेका छन्। ‘म आउँदिनँ, जाँदिनँ’ भन्ने भनाइ त्यही व्याप्तिको हो; एउटा स्थानको व्यक्तिले अर्को ठाउँमा जानु पर्दैन भन्ने व्यवहारिक दाबी होइन। बदलिँदा अवस्थालाई थाहा पाउने चेतनातिर फर्कँदा शरीरको गति र आत्माको एकत्वबीच उनले गरेको भेद खुल्छ।
खण्डको प्रसङ्ग · आत्मालाई चार नमस्कार
'मलाई नमस्कार' नाश, गति र स्वामित्वले नछुने आत्माका लागि भनिएको हो; आत्मप्रशंसा होइन।
यो प्रसङ्ग खण्डका ४ श्लोकको साझा हो।मुख्य शब्द
- देहवान्
- देहधारी
- गन्ता / आगन्ता
- जाने / आउने
मनन · एउटा प्रश्न, आफैँसँग।
अनुभवभित्रको गति र त्यो गतिलाई जान्ने चेतनालाई छुट्याउन सकिन्छ?
संस्कृत पाठ: sanskritdocuments.org · अर्थ, विस्तार र सन्दर्भ: एआईको सहयोगले लेखिएको मस्यौदा, विज्ञको समीक्षा बाँकी