नछोई धारण
अहो अहं नमो मह्यं दक्षो नास्तीह मत्समः । असंस्पृश्य शरीरेण येन विश्वं चिरं धृतम् ॥
॥ २.१३ ॥रोमन लिपिमा (IAST)
aho ahaṃ namo mahyaṃ dakṣo nāstīha matsamaḥ । asaṃspṛśya śarīreṇa yena viśvaṃ ciraṃ dhṛtam ॥
अर्थ
अहो! मलाई नमस्कार छ; मजस्तो दक्ष यहाँ कोही छैन, जसले शरीरले नछोई विश्वलाई लामो समयदेखि धारण गरेको छ।
सार
शरीरले नछोई विश्व धारण गर्ने म।
विस्तार · थप शब्दमा
सामान्य अनुभवमा केही थाम्न हात चाहिन्छ, भार धान्न आधारको सम्पर्क चाहिन्छ। जनक भने शरीरले नछोई विश्व धारण गरेको आत्माको सामर्थ्यमा आश्चर्य मान्छन्। ‘मजस्तो दक्ष कोही छैन’ भन्ने वाक्य व्यक्तिगत श्रेष्ठताको प्रतिस्पर्धा होइन; असङ्ग भएर पनि सबैको आधार हुनुको विरोधाभास हो। यहाँ धारण गर्नु चेतनाको दार्शनिक आधारत्व हो, कुनै व्यक्तिले संसारको भौतिक भार बोकेको दृश्य होइन।
खण्डको प्रसङ्ग · आत्मालाई चार नमस्कार
'मलाई नमस्कार' नाश, गति र स्वामित्वले नछुने आत्माका लागि भनिएको हो; आत्मप्रशंसा होइन।
यो प्रसङ्ग खण्डका ४ श्लोकको साझा हो।मुख्य शब्द
- दक्ष
- दक्ष, सक्षम
- असंस्पृश्य
- नछोईकन
- धृत
- धारण गरिएको
मनन · एउटा प्रश्न, आफैँसँग।
दृश्यभित्रको अर्को वस्तु नभई आधार हुनु भनेको के हो?
संस्कृत पाठ: sanskritdocuments.org · अर्थ, विस्तार र सन्दर्भ: एआईको सहयोगले लेखिएको मस्यौदा, विज्ञको समीक्षा बाँकी