केही मेरो होइन, सबै मेरो हो
अहो अहं नमो मह्यं यस्य मे नास्ति किञ्चन । अथवा यस्य मे सर्वं यद् वाङ्मनसगोचरम् ॥
॥ २.१४ ॥रोमन लिपिमा (IAST)
aho ahaṃ namo mahyaṃ yasya me nāsti kiñcana । athavā yasya me sarvaṃ yad vāṅmanasagocaram ॥
अर्थ
केही पनि मेरो होइन—अथवा वाणी र मनले समेट्ने सबै मेरै हो; यस आश्चर्यपूर्ण आत्मस्वरूपलाई नमस्कार छ।
सार
केही मेरो होइन; अथवा वाणी र मनमा आउने सबै मेरो हो।
विस्तार · थप शब्दमा
जनक फेरि दुई विपरीत सुनिने भनाइ सँगै राख्छन्: ‘मेरो केही छैन’ र ‘बोली र मनले समेट्ने सबै मेरो हो।’ पहिलोले स्वामित्वको दाबी खोल्छ, दोस्रोले आत्माबाट बाहिर कुनै अर्को स्वतन्त्र वस्तु नदेखिएको भाव जनाउँछ। समात्ने ‘मेरो’ र अभिन्नता जनाउने ‘मेरो’ एउटै ढङ्गले बुझ्दा विरोध देखिन्छ। श्लोकले त्यही बुझाइको गाँठो फुकाउँदै अहंकारको मालिकपनभन्दा पर लैजान्छ।
खण्डको प्रसङ्ग · आत्मालाई चार नमस्कार
'मलाई नमस्कार' नाश, गति र स्वामित्वले नछुने आत्माका लागि भनिएको हो; आत्मप्रशंसा होइन।
यो प्रसङ्ग खण्डका ४ श्लोकको साझा हो।मुख्य शब्द
- वाङ्मनसगोचर
- वाणी र मनको पहुँचभित्र
- सर्व
- सबै
मनन · एउटा प्रश्न, आफैँसँग।
'मेरो' कहिले निकटता हो, कहिले नियन्त्रणको दाबी?
संस्कृत पाठ: sanskritdocuments.org · अर्थ, विस्तार र सन्दर्भ: एआईको सहयोगले लेखिएको मस्यौदा, विज्ञको समीक्षा बाँकी