ज्ञान, ज्ञेय, ज्ञाता
ज्ञानं ज्ञेयं तथा ज्ञाता त्रितयं नास्ति वास्तवम् । अज्ञानाद् भाति यत्रेदं सोऽहमस्मि निरञ्जनः ॥
॥ २.१५ ॥रोमन लिपिमा (IAST)
jñānaṃ jñeyaṃ tathā jñātā tritayaṃ nāsti vāstavam । ajñānād bhāti yatredaṃ so'hamasmi nirañjanaḥ ॥
अर्थ
ज्ञान, ज्ञेय र ज्ञाता—यो त्रिपुटी वास्तवमा छैन; अज्ञानले जहाँ यो भास्छ, त्यो निर्मल म हुँ।
सार
ज्ञाता, ज्ञेय, ज्ञान वास्तवमा तीन छैनन्; म निर्मल हुँ।
विस्तार · थप शब्दमा
जान्ने व्यक्ति, जानिने वस्तु र जान्ने प्रक्रिया—दैनिक अनुभवमा यी तीन छुट्टाछुट्टै देखिन्छन्। जनक यही त्रिपुटीलाई अन्तिम सत्य ठान्ने दृष्टिमाथि प्रश्न गर्छन्। उनको भनाइमा यी भेदहरू अज्ञानले भास्छन्, जबकि तिनको आधार निर्मल चेतना हो। यो पढाइ र ज्ञानको उपयोग नकार्ने वाक्य होइन; जान्ने र जानिनेबीचको अलगावलाई परम वास्तविकता मान्नुपर्ने हो कि होइन भन्ने अद्वैत प्रश्न हो।
खण्डको प्रसङ्ग · त्रिपुटी, द्वैत, बन्धन, मोक्ष र पकड
ज्ञाता-ज्ञेयको त्रिपुटीदेखि बाँच्ने चाहनासम्म: हरेक श्लोकले 'म' टेकेको अर्को एउटा आधार हटाउँछ।
यो प्रसङ्ग खण्डका ८ श्लोकको साझा हो।मुख्य शब्द
- ज्ञान
- जान्नु
- ज्ञेय
- जानिने
- ज्ञाता
- जान्ने
मनन · एउटा प्रश्न, आफैँसँग।
अनुभवको कति भाग 'यो गर्ने म हुँ' भन्ने थपिएको विचारसँगै आउँछ?
संस्कृत पाठ: sanskritdocuments.org · अर्थ, विस्तार र सन्दर्भ: एआईको सहयोगले लेखिएको मस्यौदा, विज्ञको समीक्षा बाँकी