अब कल्पना केमा टिक्ने?
सशरीरमिदं विश्वं न किञ्चिदिति निश्चितम् । शुद्धचिन्मात्र आत्मा च तत्कस्मिन् कल्पनाधुना ॥
॥ २.१९ ॥रोमन लिपिमा (IAST)
saśarīramidaṃ viśvaṃ na kiñciditi niścitam । śuddhacinmātra ātmā ca tatkasmin kalpanādhunā ॥
अर्थ
शरीरसहित विश्वको अलग सत्ता छैन र आत्मा शुद्ध चेतनामात्र हो भन्ने निश्चय भएपछि अब कल्पना केमा टिक्ने?
सार
शरीरसहित विश्व केही होइन, आत्मा चेतनामात्र: कल्पना कहाँ टिक्ने?
विस्तार · थप शब्दमा
जनक शरीरसहित विश्वलाई आत्माबाट अलग, आफैँ टिकेको सत्ता मान्दैनन्। आत्मा शुद्ध चेतनामात्र हो भन्ने निश्चयमा पुगेपछि उनी सोध्छन्—त्यसो भए अब भिन्न जगत्को कल्पना कुन आधारमा टिक्ने? यहाँ ‘केही छैन’ भन्नु जीवन अर्थहीन छ भन्नु होइन; छुट्टै स्वतन्त्र वस्तु मानिएको दृश्यको सत्यतामाथि प्रश्न हो। शरीरलाई साक्षी र आत्मालाई दृश्य बनाउने उल्टो अर्थबाट पनि सावधान रहनुपर्छ।
खण्डको प्रसङ्ग · त्रिपुटी, द्वैत, बन्धन, मोक्ष र पकड
ज्ञाता-ज्ञेयको त्रिपुटीदेखि बाँच्ने चाहनासम्म: हरेक श्लोकले 'म' टेकेको अर्को एउटा आधार हटाउँछ।
यो प्रसङ्ग खण्डका ८ श्लोकको साझा हो।मुख्य शब्द
- शुद्धचिन्मात्र
- शुद्ध चेतनामात्र
- कल्पना
- कल्पना
मनन · एउटा प्रश्न, आफैँसँग।
अवसर बितिसकेपछि पनि कल्पित भूमिकालाई कुन मान्यताले जीवित राख्छ?
संस्कृत पाठ: sanskritdocuments.org · अर्थ, विस्तार र सन्दर्भ: एआईको सहयोगले लेखिएको मस्यौदा, विज्ञको समीक्षा बाँकी