सबै कल्पनामात्र
सन्दर्भसहित
शरीरं स्वर्गनरकौ बन्धमोक्षौ भयं तथा । कल्पनामात्रमेवैतत् किं मे कार्यं चिदात्मनः ॥
॥ २.२० ॥रोमन लिपिमा (IAST)
śarīraṃ svarganarakau bandhamokṣau bhayaṃ tathā । kalpanāmātramevaitat kiṃ me kāryaṃ cidātmanaḥ ॥
अर्थ
शरीर, स्वर्ग–नर्क, बन्धन–मोक्ष र भय कल्पनामात्र हुन्; चेतनस्वरूप मसँग तिनको के सम्बन्ध?
सार
शरीर, स्वर्ग, नर्क, बन्धन, मोक्ष, भय: कल्पनामात्र।
विस्तार · थप शब्दमा
जनकले यहाँ केही प्रिय र केही भयावह धारणा एउटै सूचीमा राख्छन्—शरीर, स्वर्ग, नर्क, बन्धन, मोक्ष र डर। चेतनस्वरूपबाट हेर्दा यी सबै कल्पनाको तहमा पर्छन् भन्ने उनको उद्घोष हो। यो दैनिकीमा पीडा नदेख्ने वा कर्मको असर अस्वीकार गर्ने अनुमति होइन; डर र पुरस्कारले बाँधिएको आत्मपरिचयको आधारमाथि गरिएको प्रश्न हो। ‘म को हुँ?’ भन्ने जिज्ञासा यहाँ बाहिरी उपलब्धि र भयभन्दा गहिरो जान्छ।
खण्डको प्रसङ्ग · त्रिपुटी, द्वैत, बन्धन, मोक्ष र पकड
ज्ञाता-ज्ञेयको त्रिपुटीदेखि बाँच्ने चाहनासम्म: हरेक श्लोकले 'म' टेकेको अर्को एउटा आधार हटाउँछ।
यो प्रसङ्ग खण्डका ८ श्लोकको साझा हो।मुख्य शब्द
- स्वर्ग / नरक
- स्वर्ग / नर्क
- भय
- भय
- चिदात्मन्
- चेतनास्वरूप आत्मा
मनन · एउटा प्रश्न, आफैँसँग।
कुन अपेक्षित पुरस्कार वा दण्ड आफ्नो पहिचानको हिस्सा बनेको छ?
यी तीन श्लोक सन्दर्भबिना सजिलै गलत बुझिन्छन् (कल्पनामात्र, बाँच्ने चाहना, डुब्ने जहाज); दैनिक स्लटमा राखिँदैन।
संस्कृत पाठ: sanskritdocuments.org · अर्थ, विस्तार र सन्दर्भ: एआईको सहयोगले लेखिएको मस्यौदा, विज्ञको समीक्षा बाँकी