भीडमा वन
अहो जनसमूहेऽपि न द्वैतं पश्यतो मम । अरण्यमिव संवृत्तं क्व रतिं करवाण्यहम् ॥
॥ २.२१ ॥रोमन लिपिमा (IAST)
aho janasamūhe'pi na dvaitaṃ paśyato mama । araṇyamiva saṃvṛttaṃ kva ratiṃ karavāṇyaham ॥
अर्थ
जनसमूहमा पनि द्वैत नदेख्दा त्यो वनको एकान्तजस्तो भएको छ; अब म कुन अलग वस्तुमा रमाऊँ?
सार
भीडमा पनि द्वैत छैन; भीड वन भयो।
विस्तार · थप शब्दमा
वरिपरि मानिसको भीड छ, तर जनक त्यसमा ‘म’ र अलग ‘अरू’ को द्वैत देख्दैनन्। त्यसैले भीड पनि वनको एकान्तजस्तो भएको छ—बाहिरी आवाज हराएको अर्थमा होइन, भित्र विभाजनको पकड खुकुलो भएको अर्थमा। ‘कुनमा रमाऊँ?’ भन्ने प्रश्न छुट्टै वस्तु समातेर पूर्णता खोज्ने बानीतिर फर्किएको छ। यसलाई मानिसप्रति उदासीनता वा सम्बन्धबाट भाग्ने आग्रह नबनाऊ।
खण्डको प्रसङ्ग · त्रिपुटी, द्वैत, बन्धन, मोक्ष र पकड
ज्ञाता-ज्ञेयको त्रिपुटीदेखि बाँच्ने चाहनासम्म: हरेक श्लोकले 'म' टेकेको अर्को एउटा आधार हटाउँछ।
यो प्रसङ्ग खण्डका ८ श्लोकको साझा हो।मुख्य शब्द
- जनसमूह
- भीड
- अरण्य
- वन
- रति
- रति, रमाइलो / आसक्ति
मनन · एउटा प्रश्न, आफैँसँग।
वरिपरिका मानिसप्रति पूरै सजग रहँदै भित्र फराकिलोपन हुन सक्छ?
संस्कृत पाठ: sanskritdocuments.org · अर्थ, विस्तार र सन्दर्भ: एआईको सहयोगले लेखिएको मस्यौदा, विज्ञको समीक्षा बाँकी