व्यापारी र जगत्को जहाज
सन्दर्भसहित
मय्यनन्तमहाम्भोधौ चित्तवाते प्रशाम्यति । अभाग्याज्जीववणिजो जगत्पोतो विनश्वरः ॥
॥ २.२४ ॥रोमन लिपिमा (IAST)
mayyanantamahāmbhodhau cittavāte praśāmyati । abhāgyājjīvavaṇijo jagatpoto vinaśvaraḥ ॥
अर्थ
म अनन्त महासागरमा चित्तको हावा शान्त हुँदा, जीवरूपी व्यापारीको दुर्भाग्यले, जगत्रूपी जहाज नष्ट हुन्छ।
सार
हावा थामिँदा जहाज डुब्छ: व्यापारीको दुर्भाग्य।
विस्तार · थप शब्दमा
अघिल्लो श्लोकको समुद्रमा अब एउटा जहाज र व्यापारी थपिन्छन्। मनको हावा शान्त हुँदा जगत्रूपी जहाजको आधार खुकुलो हुन्छ; त्यसैमा आफ्नो सम्पूर्ण कारोबार र पहिचान राखेको जीवरूपी व्यापारीलाई यो दुर्भाग्यजस्तो लाग्छ। उपमाको धार यही विडम्बनामा छ—एक दृष्टिले क्षति, अर्को दृष्टिले पकडको अन्त्य। यसलाई वास्तविक जहाज डुबाउने घटना वा जीवन नष्ट गर्ने साधना भनेर चित्रण नगर।
खण्डको प्रसङ्ग · चित्तको हावा, जगत्को जहाज र जीवका छाल
अन्त्यको समुद्र: चित्तको हावासँगै विश्व उठ्छन्, हावा थामिँदा व्यापारीको जहाज नष्ट हुन्छ, र जीवका छाल खेलिरहन्छन्।
यो प्रसङ्ग खण्डका ३ श्लोकको साझा हो।मुख्य शब्द
- जीववणिज्
- जीवरूपी व्यापारी
- जगत्पोत
- जगत्रूपी जहाज
- प्रशाम्यति
- शान्त हुन्छ
मनन · एउटा प्रश्न, आफैँसँग।
निरन्तर मानसिक गतिमा भर पर्ने पहिचानलाई के कुरा क्षतिजस्तो लाग्ला?
यी तीन श्लोक सन्दर्भबिना सजिलै गलत बुझिन्छन् (कल्पनामात्र, बाँच्ने चाहना, डुब्ने जहाज); दैनिक स्लटमा राखिँदैन।
संस्कृत पाठ: sanskritdocuments.org · अर्थ, विस्तार र सन्दर्भ: एआईको सहयोगले लेखिएको मस्यौदा, विज्ञको समीक्षा बाँकी