कपडा र धागो
तन्तुमात्रो भवेद् एव पटो यद्वद् विचारितः । आत्मतन्मात्रमेवेदं तद्वद् विश्वं विचारितम् ॥
॥ २.५ ॥रोमन लिपिमा (IAST)
tantumātro bhaved eva paṭo yadvad vicāritaḥ । ātmatanmātramevedaṃ tadvad viśvaṃ vicāritam ॥
अर्थ
विचार गरेर हेर्दा कपडा धागोमात्र भएझैँ विश्वलाई विवेकपूर्वक हेर्दा आत्मामात्र देखिन्छ।
सार
जाँच्दा कपडा धागो मात्र; जाँच्दा विश्व आत्मा मात्र।
विस्तार · थप शब्दमा
टाढाबाट हेर्दा कपडा एउटा अलग वस्तुजस्तो लाग्छ; नजिक गएर बुनोट नियाल्दा त्यही कपडा धागोको संयोजन रहेछ भन्ने खुल्छ। जनक यही ‘विचार गरेर हेर्ने’ दृष्टिलाई विश्वतिर फर्काउँछन्। नाम र रूपमै रोकिएको नजरभन्दा आधारसम्म पुग्ने विवेक यहाँ महत्त्वपूर्ण छ। उपमाले विश्वलाई आत्माबाट अलग, स्वतन्त्र सत्ता ठान्ने हाम्रो सहज बानीलाई प्रश्न गर्छ।
खण्डको प्रसङ्ग · पानी, धागो, चिनी र सच्चिएका भ्रम
एउटै कुराका लागि सात उपमा: विश्व आफ्नो आधारबाट भिन्न छैन, र आधार चिनेपछि भ्रम टुङ्गिन्छ।
यो प्रसङ्ग खण्डका ७ श्लोकको साझा हो।मुख्य शब्द
- तन्तु
- धागो
- पट
- कपडा
- विचारित
- विचार गरिएको, जाँचिएको
मनन · एउटा प्रश्न, आफैँसँग।
कहाँ परिचित नामलाई पूरा बुझाइ ठानिएको छ?
संस्कृत पाठ: sanskritdocuments.org · अर्थ, विस्तार र सन्दर्भ: एआईको सहयोगले लेखिएको मस्यौदा, विज्ञको समीक्षा बाँकी