डोरी चिनेपछि
मुख्य श्लोकपहिलो पढाइ
आत्माज्ञानाज्जगद्भाति आत्मज्ञानान्न भासते । रज्ज्वज्ञानादहिर्भाति तज्ज्ञानाद् भासते न हि ॥
॥ २.७ ॥रोमन लिपिमा (IAST)
ātmājñānājjagadbhāti ātmajñānānna bhāsate । rajjvajñānādahirbhāti tajjñānād bhāsate na hi ॥
अर्थ
आत्माको अज्ञानले जगत् भास्छ, आत्मज्ञानले त्यो भास हट्छ; डोरी नचिन्दा देखिएको सर्प डोरी चिनेपछि हराएझैँ।
सार
डोरी चिनेपछि सर्प हराएझैँ, आत्मा चिनेपछि जगत् भास्दैन।
विस्तार · थप शब्दमा
साँझको अँध्यारोमा डोरी सर्पजस्तो देखियो भने डर र प्रतिक्रिया त्यसैसँग उठ्छन्। डोरी चिनेपछि सर्प हटाउन अर्को संघर्ष गर्नुपर्दैन—भ्रमको आधार नै खुल्छ। जनक आत्मज्ञान र जगत्को भासलाई यसै उपमाबाट जोड्छन्। यहाँ ‘जगत् नदेखिनु’ को अर्थ आँखा बन्द भएर वस्तु गायब हुनु भनेर नलिई, त्यसलाई आत्माबाट अलग सत्य ठान्ने भ्रमको निवृत्तिका रूपमा मनन गरिएको छ।
खण्डको प्रसङ्ग · पानी, धागो, चिनी र सच्चिएका भ्रम
एउटै कुराका लागि सात उपमा: विश्व आफ्नो आधारबाट भिन्न छैन, र आधार चिनेपछि भ्रम टुङ्गिन्छ।
यो प्रसङ्ग खण्डका ७ श्लोकको साझा हो।मुख्य शब्द
- आत्म-अज्ञान
- आत्माको अज्ञान
- रज्जु
- डोरी
- अहि
- सर्प
मनन · एउटा प्रश्न, आफैँसँग।
गलत व्याख्या सच्चिँदा के हराउँछ: परिस्थिति, कि त्यसलाई दिइएको अर्थ?
संस्कृत पाठ: sanskritdocuments.org · अर्थ, विस्तार र सन्दर्भ: एआईको सहयोगले लेखिएको मस्यौदा, विज्ञको समीक्षा बाँकी