आफ्नै शरीर अर्काको जस्तो
पहिलो पढाइ
चेष्टमानं शरीरं स्वं पश्यत्यन्यशरीरवत् । संस्तवे चापि निन्दायां कथं क्षुभ्येत् महाशयः ॥
॥ ३.१० ॥रोमन लिपिमा (IAST)
ceṣṭamānaṃ śarīraṃ svaṃ paśyatyanyaśarīravat । saṃstave cāpi nindāyāṃ kathaṃ kṣubhyet mahāśayaḥ ॥
अर्थ
आफ्नो चलिरहेको शरीरलाई अरूको शरीरसरह देख्ने महाशय प्रशंसा वा निन्दाले कसरी क्षुब्ध होला?
सार
आफ्नो शरीर अर्काको जस्तो देख्नेलाई स्तुति-निन्दाले के छुन्छ?
विस्तार · थप शब्दमा
अरूको चालचलन हेर्दा हामी कहिलेकाहीँ आफ्नो भन्दा अलि सहज दूरी राख्न सक्छौँ। अष्टावक्रले आफ्नै क्रियाशील शरीरलाई पनि त्यस्तै साक्षीभावले देख्ने दृष्टि दिन्छन्। यसमा शरीरप्रति बेवास्ता वा आफूबाट विच्छिन्न हुने आग्रह छैन; ‘मेरो’ भएकैले हरेक प्रशंसा र आलोचना अस्तित्वकै फैसला बन्नुपर्ने हो कि होइन भन्ने प्रश्न छ। यस्तो दृष्टिमा आवश्यक सुधार गर्न सकिन्छ, तर निन्दा–स्तुतिले भित्रको आधार नै हल्लाउनुपर्दैन।
खण्डको प्रसङ्ग · स्तुति, पीडा, शरीरको काम र मृत्यु
धीर व्यक्तिको चित्र: सत्कार र पीडामा समान, आफ्नो शरीर अर्काको जस्तो, मृत्यु नजिक पनि त्रासरहित।
यो प्रसङ्ग खण्डका ३ श्लोकको साझा हो।मुख्य शब्द
- चेष्टमान
- चेष्टा गरिरहेको, चलिरहेको
- अन्यशरीरवत्
- अर्काको शरीरजस्तै
- संस्तव / निन्दा
- स्तुति / निन्दा
मनन · एउटा प्रश्न, आफैँसँग।
अरूलाई दिने न्यायले आफ्नै कामलाई हेर्न सक्छौ?
संस्कृत पाठ: sanskritdocuments.org · अर्थ, विस्तार र सन्दर्भ: एआईको सहयोगले लेखिएको मस्यौदा, विज्ञको समीक्षा बाँकी