यो लिने, यो छोड्ने?
स्वभावाद् एव जानानो दृश्यमेतन्न किञ्चन । इदं ग्राह्यमिदं त्याज्यं स किं पश्यति धीरधीः ॥
॥ ३.१३ ॥रोमन लिपिमा (IAST)
svabhāvād eva jānāno dṛśyametanna kiñcana । idaṃ grāhyamidaṃ tyājyaṃ sa kiṃ paśyati dhīradhīḥ ॥
अर्थ
यो दृश्य केही होइन भन्ने स्वभावैले जान्ने धीरले ‘यो लिनु, यो छोड्नु’ भन्ने के देख्छ र?
सार
दृश्य केही होइन भन्ने जान्नेलाई लिने-छोड्ने के?
विस्तार · थप शब्दमा
हरेक भेटिएको वस्तुलाई तुरुन्त ‘चाहिन्छ’ वा ‘हटाउनुपर्छ’ भन्ने दुई खेमामा राख्दा मन निरन्तर तानातानमा रहन्छ। अष्टावक्रको धीर व्यक्ति दृश्यलाई अन्तिम, स्वतन्त्र सत्य मान्दैन; त्यसैले त्यसैबाट पूर्णता पाउने वा आफूलाई बचाउने आग्रह खुकुलो हुन्छ। यो व्यावहारिक विवेक हराउनु होइन—के खानु, के नगर्नु, कहाँ सीमा राख्नु भन्ने निर्णय आवश्यक रहन्छन्। प्रश्न ती निर्णयमाथि चढेको आसक्ति र द्वेषको पकडको हो।
खण्डको प्रसङ्ग · तृप्ति, लिने-छोड्ने र भित्री कषाय
आत्मज्ञानमा तृप्त, लिने-छोड्नेको आग्रहबाट मुक्त, र भित्रका कषाय छोडेकालाई आइपरेको भोगले चलाउँदैन।
यो प्रसङ्ग खण्डका ३ श्लोकको साझा हो।मुख्य शब्द
- ग्राह्य
- लिनयोग्य
- त्याज्य
- छोड्नयोग्य
- स्वभावात्
- स्वभावैले
मनन · एउटा प्रश्न, आफैँसँग।
पकड वा वैरभाव नथपी स्पष्ट छनोट गर्न सकिन्छ?
संस्कृत पाठ: sanskritdocuments.org · अर्थ, विस्तार र सन्दर्भ: एआईको सहयोगले लेखिएको मस्यौदा, विज्ञको समीक्षा बाँकी