सबैमा आत्मा, तर पनि 'मेरो'
पहिलो पढाइ
सर्वभूतेषु चात्मानं सर्वभूतानि चात्मनि । मुनेर्जानत आश्चर्यं ममत्वमनुवर्तते ॥
॥ ३.५ ॥रोमन लिपिमा (IAST)
sarvabhūteṣu cātmānaṃ sarvabhūtāni cātmani । munerjānata āścaryaṃ mamatvamanuvartate ॥
अर्थ
सबै प्राणीमा आत्मा र आत्मामा सबै प्राणी देख्ने मुनिमा पनि ‘मेरो’ को पकड बाँकी रहनु आश्चर्य हो।
सार
सबैमा आत्मा देख्ने मुनिमा पनि 'मेरो' बाँकी: आश्चर्य।
विस्तार · थप शब्दमा
‘सबैमा एउटै आत्मा छ’ भन्न सजिलो हुन सक्छ; तर ‘मेरो मान्छे’, ‘मेरो लाभ’ र ‘मेरो अधिकार’ को पकड कहाँसम्म छुट्यो? अष्टावक्र एकत्वको ज्ञान र ममताको बाँकी बानीबीचको दूरीमा औँला राख्छन्। यहाँ स्नेह हराउनुपर्ने होइन; स्नेहलाई आफ्नै घेराभित्र कैद गर्ने मालिकपन प्रश्नमा छ। आफूले देखेको एकत्व अरूलाई ठाउँ दिने व्यवहारमा पनि खुल्छ कि खुल्दैन भनेर नियाल।
खण्डको प्रसङ्ग · सुन्नु र कामनाको पकडबाट छुट्नु
सुनेको ज्ञान र चलिरहेको आसक्तिबीचको दूरी: यौनासक्ति, 'मेरो', कामवश र अन्त्यकालको लालसा।
यो प्रसङ्ग खण्डका ४ श्लोकको साझा हो।मुख्य शब्द
- सर्वभूत
- सबै प्राणी
- ममत्व
- ममत्व: 'मेरो' को भाव
मनन · एउटा प्रश्न, आफैँसँग।
'मेरो' को नाममा स्नेह कहाँ बहिष्कार वा नियन्त्रण बन्छ?
संस्कृत पाठ: sanskritdocuments.org · अर्थ, विस्तार र सन्दर्भ: एआईको सहयोगले लेखिएको मस्यौदा, विज्ञको समीक्षा बाँकी