मोक्ष चाहने, मोक्षैसँग डराउने
इहामुत्र विरक्तस्य नित्यानित्यविवेकिनः । आश्चर्यं मोक्षकामस्य मोक्षाद् एव विभीषिका ॥
॥ ३.८ ॥रोमन लिपिमा (IAST)
ihāmutra viraktasya nityānityavivekinaḥ । āścaryaṃ mokṣakāmasya mokṣād eva vibhīṣikā ॥
अर्थ
इहलोक–परलोकका भोगबाट विरक्त, नित्य–अनित्य छुट्याउने र मोक्ष चाहने व्यक्ति मोक्षबाटै डराउनु आश्चर्य हो।
सार
मोक्ष चाहने नै मोक्षसँग डराउँछ।
विस्तार · थप शब्दमा
मुक्ति चाहन्छु भन्ने मनलाई साँच्चै आफ्नो पुरानो पकड छोड्नुपर्दा डर लाग्न सक्छ। अष्टावक्रले यही विरोधाभास देखाउँछन्: विवेक र वैराग्यको भाषा हुँदाहुँदै स्वतन्त्रता नै भयको विषय कसरी बन्यो? हिन्दी टीकाले यसलाई देह, सम्बन्ध र सम्पत्तिको वियोगको डरसँग जोड्छ। सम्पादकीय मननका रूपमा सोध्न सकिन्छ—म स्वतन्त्रता चाहन्छु, कि आफ्नो परिचित ‘म’ जस्ताको तस्तै राखेर केही राहत मात्र खोज्छु?
खण्डको प्रसङ्ग · खोजेकै मोक्षसँग डर
विरक्त, विवेकी र मोक्ष चाहने व्यक्ति मोक्षबाटै डराउने विरोधाभास।
यो प्रसङ्ग खण्डका १ श्लोकको साझा हो।मुख्य शब्द
- विरक्त
- विरक्त
- नित्यानित्यविवेक
- नित्य-अनित्यको विवेक
- विभीषिका
- विभीषिका, त्रास
मनन · एउटा प्रश्न, आफैँसँग।
मुक्त हुन खोज्दै कुन परिचित पहिचान जोगाइरहेका होलाउ?
संस्कृत पाठ: sanskritdocuments.org · अर्थ, विस्तार र सन्दर्भ: एआईको सहयोगले लेखिएको मस्यौदा, विज्ञको समीक्षा बाँकी