बन्धन: चित्तका छ चाल
मुख्य श्लोकपहिलो पढाइ
तदा बन्धो यदा चित्तं किञ्चिद् वाञ्छति शोचति । किञ्चिन् मुञ्चति गृह्णाति किञ्चिद्धृष्यति कुप्यति ॥
॥ ८.१ ॥रोमन लिपिमा (IAST)
tadā bandho yadā cittaṃ kiñcid vāñchati śocati । kiñcin muñcati gṛhṇāti kiñciddhṛṣyati kupyati ॥
अर्थ
चित्तले चाहँदा, शोक गर्दा, छोड्दा वा समात्दा, हर्षित वा क्रुद्ध हुँदा बन्धन हुन्छ।
सार
चित्तले चाहँदा, शोक गर्दा, छोड्दा, समात्दा, हर्ष-क्रोध गर्दा: बन्धन।
विस्तार · थप शब्दमा
अष्टावक्र बन्धनलाई टाढाको अदृश्य वस्तु भन्दा मनको प्रत्यक्ष चालमा देखाउँछन्: चाहना, शोक, छोड्ने–समात्ने तानातान, हर्ष र क्रोध। सूचीमा ‘छोड्नु’ पनि छ भन्ने कुरा महत्त्वपूर्ण छ—त्यागकै पहिचानमा बाँधिन पनि सकिन्छ। यसको मनन हरेक अनुभूति उठ्नेबित्तिकै आफूलाई दोष दिने अभ्यास होइन; त्यो चालमा मन कति टाँसिन्छ र आफ्नो पूर्णता कति निर्भर बनाउँछ भनेर सजगतापूर्वक हेर्नु हो।
खण्डको प्रसङ्ग · छ चाल, र तिनको निषेध
चाहना, शोक, छोड्नु, समात्नु, हर्ष, क्रोध: हुँदा बन्धन, नहुँदा मुक्ति। 'छोड्नु' पनि सूचीमा छ।
यो प्रसङ्ग खण्डका २ श्लोकको साझा हो।मुख्य शब्द
- वाञ्छति
- चाहन्छ
- शोचति
- शोक गर्छ
- गृह्णाति
- समात्छ
- कुप्यति
- रिसाउँछ
मनन · एउटा प्रश्न, आफैँसँग।
छोड्ने काम पनि बचाउनुपर्ने अर्को कुरा बनिरहेको छ?
संस्कृत पाठ: sanskritdocuments.org · अर्थ, विस्तार र सन्दर्भ: एआईको सहयोगले लेखिएको मस्यौदा, विज्ञको समीक्षा बाँकी