मुक्ति: तिनको अभाव
पहिलो पढाइ
तदा मुक्तिर्यदा चित्तं न वाञ्छति न शोचति । न मुञ्चति न गृह्णाति न हृष्यति न कुप्यति ॥
॥ ८.२ ॥रोमन लिपिमा (IAST)
tadā muktiryadā cittaṃ na vāñchati na śocati । na muñcati na gṛhṇāti na hṛṣyati na kupyati ॥
अर्थ
चित्तले न चाहँदा, न शोक गर्दा, न छोड्दा, न समात्दा, न हर्षित, न क्रुद्ध हुँदा मुक्ति हुन्छ।
सार
त्यही सूची नहुँदा: मुक्ति।
विस्तार · थप शब्दमा
अघिल्लो श्लोकको सूची यहाँ उल्टो दिशाबाट आएको छ। चाहना, शोक, समात्ने–धकेल्ने आग्रह र हर्ष–क्रोधले मनलाई चलाइरहन नपाउँदा अष्टावक्र मुक्ति भन्छन्। यसलाई जीवित संवेदना हराएको अवस्था ठान्नु भन्दा बन्धनको चाल शान्त भएको आदर्शका रूपमा मनन गर। व्यवहारमा उठेको भावलाई जबर्जस्ती मेट्ने प्रयासले अर्को संघर्ष थप्न सक्छ; यहाँको निम्तो त्यसमा टाँसिने पकड र त्यसपछिको प्रतिक्रियालाई देख्नतिर हो।
खण्डको प्रसङ्ग · छ चाल, र तिनको निषेध
चाहना, शोक, छोड्नु, समात्नु, हर्ष, क्रोध: हुँदा बन्धन, नहुँदा मुक्ति। 'छोड्नु' पनि सूचीमा छ।
यो प्रसङ्ग खण्डका २ श्लोकको साझा हो।मुख्य शब्द
- मुक्ति
- मुक्ति
- मुञ्चति
- छोड्छ
- हृष्यति
- हर्षित हुन्छ
मनन · एउटा प्रश्न, आफैँसँग।
भावनाले अर्को कदम तय गर्नु नपर्दा कस्तो ठाउँ खुल्छ?
संस्कृत पाठ: sanskritdocuments.org · अर्थ, विस्तार र सन्दर्भ: एआईको सहयोगले लेखिएको मस्यौदा, विज्ञको समीक्षा बाँकी