दृष्टिमा टाँसिनु
तदा बन्धो यदा चित्तं सक्तं कास्वपि दृष्टिषु । तदा मोक्षो यदा चित्तमसक्तं सर्वदृष्टिषु ॥
॥ ८.३ ॥रोमन लिपिमा (IAST)
tadā bandho yadā cittaṃ saktaṃ kāsvapi dṛṣṭiṣu । tadā mokṣo yadā cittamasaktaṃ sarvadṛṣṭiṣu ॥
अर्थ
कुनै दृष्टि वा अनुभवमा चित्त टाँसिँदा बन्धन हुन्छ; सबै दृष्टिमा असक्त हुँदा मोक्ष हुन्छ।
सार
कुनै दृष्टिमा टाँसिनु बन्धन; सबैमा असक्त हुनु मोक्ष।
विस्तार · थप शब्दमा
चित्त कुनै एउटा देखाइ, धारणा वा अनुभवलाई समातेर ‘यही नै सबै हो’ भन्छ भने त्यसमा बन्धनको पकड जन्मन्छ। अष्टावक्र यसको विपरीत सबै दृष्टिप्रति असक्त अवस्थालाई मोक्ष भन्छन्। ‘असक्त’ हुनु सत्य–असत्य छुट्याउनै छोड्नु होइन; आफ्नो दृष्टिकोणलाई आत्मपरिचयको कडा किल्ला नबनाउनु भन्ने सम्पादकीय मनन हो। अनुभूति र मतलाई जाँच्न सकिन्छ, तिनमा आफ्नो पूरा अस्तित्व बन्द नगरी।
खण्डको प्रसङ्ग · दृष्टिमा आसक्ति
कुनै एक दृष्टिलाई 'यही सबै हो' भन्दा बन्धन; सबै दृष्टिमा असक्त हुँदा मोक्ष।
यो प्रसङ्ग खण्डका १ श्लोकको साझा हो।मुख्य शब्द
- दृष्टि
- दृष्टि: हेराइ / अनुभूति / दृष्टिकोण
- सक्त / असक्त
- सक्त / असक्त
मनन · एउटा प्रश्न, आफैँसँग।
कुन दृष्टिकोण यति 'म' जस्तो लाग्छ कि त्यसलाई जाँच्नु नै खतरा लाग्छ?
संस्कृत पाठ: sanskritdocuments.org · अर्थ, विस्तार र सन्दर्भ: एआईको सहयोगले लेखिएको मस्यौदा, विज्ञको समीक्षा बाँकी