आकार होइन, तेज
हस्ती स्थूलतनुः स चाङ्कुशवशः किं हस्तिमात्रोऽङ्कुशो दीपे प्रज्वलिते प्रणश्यति तमः किं दीपमात्रं तमः । वज्रेणापि हताः पतन्ति गिरयः किं वज्रमात्रं नगा- स्तेजो यस्य विराजते स बलवान्स्थूलेषु कः प्रत्ययः ॥
॥ ११.३ ॥अर्थ
हात्तीको शरीर ठूलो हुन्छ, तैपनि ऊ अङ्कुशको वशमा हुन्छ; के अङ्कुश हात्तीजत्रो हुन्छ? दियो बल्नेबित्तिकै अँध्यारो हराउँछ; के अँध्यारो दियोजत्रो मात्र हुन्छ? वज्र खस्दा पहाड ढल्छन्; के पहाड वज्रजत्रा मात्र हुन्छन्? जसमा तेज चम्किन्छ, उही बलवान् हो; ठूलो आकारमा के भरोसा?
आजको सन्दर्भमा
सानो टिमले ठूलो कम्पनीलाई जित्दा, एउटै शिक्षिकाले दुर्गम गाउँको विद्यालय फेर्दा, वा कद सानी खेलाडीले खेल बुझेर टोली चलाउँदा श्लोकका अङ्कुश र दियो देखिन्छन्। श्लोकले आकार, पैसा वा पदभन्दा भित्रको 'तेज', अर्थात् सीप, साहस र स्पष्ट सोचलाई बल मान्छ।
विषय
मस्यौदा · बिटा · विज्ञ समीक्षा बाँकी। संस्कृत पाठ: sanskritdocuments.org