दोष कसको?
पत्रं नैव यदा करीलविटपे दोषो वसन्तस्य किं नोलूकोऽप्यवलोकते यदि दिवा सूर्यस्य किं दूषणम् । वर्षा नैव पतन्ति चातकमुखे मेघस्य किं दूषणं यत्पूर्वं विधिना ललाटलिखितं तन्मार्जितुं कः क्षमः ॥
॥ १२.६ ॥अर्थ
करीलको झाडीमा पात नलाग्दा वसन्तको के दोष? उल्लुले दिउँसो नदेख्दा सूर्यको के दोष? चातकको मुखमा वर्षाको थोपा नपर्दा बादलको के दोष? विधाताले पहिल्यै निधारमा लेखेको कुरा कसले मेटाउन सक्छ?
हेर्ने दृष्टि · सन्दर्भसहित
पहिलो तीन उपमाको कुरा, कहिलेकाहीँ कमी दिनेमा होइन, लिनेको अवस्थामा हुन्छ भन्ने, सोच्न लायक छ: एउटै कक्षा वा अवसरबाट सबैले उत्तिकै लाभ लिन सक्दैनन्। तर 'निधारमा लेखिएको' भाग्य कसैले मेटाउन सक्दैन भन्ने त्यस समयको भाग्यवादी विश्वास हो; आज अवस्था, अवसर र प्रयासले धेरै कुरा बदलिन्छ भन्ने बुझिन्छ।
विषय
मस्यौदा · बिटा · विज्ञ समीक्षा बाँकी। संस्कृत पाठ: sanskritdocuments.org