विषमा बाँच्ने किरा
विप्रास्मिन्नगरे महान्कथय कस्तालद्रुमाणां गणः को दाता रजको ददाति वसनं प्रातर्गृहीत्वा निशि । को दक्षः परवित्तदारहरणे सर्वोऽपि दक्षो जनः कस्माज्जीवसि हे सखे विषकृमिन्यायेन जीवाम्यहम् ॥
॥ १२.९ ॥अर्थ
'हे विप्र, यो नगरमा ठूलो को छ?' 'तालका रूखको झुन्ड।' 'दाता को छ?' 'धोबी, जसले बिहान लुगा लगेर राति फर्काइदिन्छ।' 'चलाख को छ?' 'अर्काको धन र पत्नी हरण गर्नमा सबै चलाख छन्।' 'त्यसो भए साथी, तिमी कसरी बाँचेका छौ?' 'विषमा जन्मेको किराझैँ बाँचेको छु।'
हेर्ने दृष्टि · सन्दर्भसहित
भ्रष्ट नगरमाथिको यो व्यङ्ग्य आज पनि चिनिने खालको छ: अग्ला देखिने तर छाया नदिने ठूलाबडा, आफ्नै कुरा फर्काएर 'दिएँ' भन्ने दाता, र अर्काको खोस्नमा मात्र सिप। तर पत्नीलाई धनसँगै 'हरण' गरिने वस्तुझैँ गन्नु त्यस समयको सोच हो, र विषमा बाँच्ने किराझैँ बानी परेर बाँच्नु उपाय होइन; ठाउँ बदल्ने प्रश्न बाँकी नै रहन्छ।
विषय
मस्यौदा · बिटा · विज्ञ समीक्षा बाँकी। संस्कृत पाठ: sanskritdocuments.org