को बच्यो? सात प्रश्न
कोऽर्थान्प्राप्य न गर्वितो विषयिणः कस्यापदोऽस्तं गताः स्त्रीभिः कस्य न खण्डितं भुवि मनः को नाम राजप्रियः । कः कालस्य न गोचरत्वमगमत् कोऽर्थी गतो गौरवं को वा दुर्जनदुर्गमेषु पतितः क्षेमेण यातः पथि ॥
॥ १६.४ ॥अर्थ
धन पाएर को घमण्डी भएन? विषयभोगमा डुबेको कसको दुःख टुङ्गियो? यो धरतीमा स्त्रीले कसको मन तोडेनन्? राजाको साँचो प्यारो को भयो? कालको पहुँचबाट को बच्यो? माग्नेमध्ये कसले गौरव पायो? र दुष्टको जालमा परेर को सकुशल आफ्नो बाटो लाग्यो?
हेर्ने दृष्टि · सन्दर्भसहित
धनले घमण्ड ल्याउँछ, भोगले दुःख टुङ्गाउँदैन, सत्ताको प्यारो सधैँ रहँदैन, मृत्यु सबैलाई आउँछ: यी अवलोकन आज पनि लागू हुन्छन्। तर 'स्त्रीले कसको मन तोडेनन्' भन्ने प्रश्नले पुरुषको पीडाको दोष स्त्रीमाथि थोपर्छ; त्यस समयको यो पुरुषकेन्द्री दृष्टि आज जोकोहीको टुटेको मनका रूपमा पढिन्छ।
विषय
मस्यौदा · बिटा · विज्ञ समीक्षा बाँकी। संस्कृत पाठ: sanskritdocuments.org