गुणले ठूलो, कुर्सीले होइन
दरबारको टुप्पोमा बसेको काग गरुड बन्दैन: पद, प्रशंसा, धन र लोभबारेका यी श्लोक आजकै कार्यालय, कक्षा र मोबाइलका कुरा गर्छन्।
२० श्लोक · ४ चित्रकथासोह्रौँ अध्याय गुणको मूल्यबारे हो: अग्लो आसन, धन वा आफ्नै प्रशंसाले होइन, गुणले मानिस ठूलो हुन्छ, र गुणलाई पनि विवेक र साथको आधार चाहिन्छ। लोभले बुद्धि कसरी उल्टाउँछ (सुनको मृग), मीठो वचनको मूल्य, र किताबमै थुनिएको विद्या र अर्काको हातमा गएको धनको सीमा पनि यहीँ छन्। यही अध्यायमा स्त्री, कामना र माग्नेहरूबारे, र अपमानभन्दा मृत्यु रोज्नेबारे केही पुराना धारणा पनि छन्, जसलाई यहाँ सन्दर्भसहित राखिएको छ।
चित्रकथा
हरेक चित्रमा श्लोकको आफ्नै दृश्य, र त्यसमा आजको जीवनका झ्याल
२० श्लोक
- १६.१खेर गएको जीवनको पछुतोसन्दर्भसहित
- १६.२स्त्रीको प्रेमबारे एउटा पुरानो आरोपआजको मूल्यसँग मेल खाँदैन
- १६.३मोह र स्त्रीबारे एउटा पुरानो धारणाआजको मूल्यसँग मेल खाँदैन
- १६.४को बच्यो? सात प्रश्नसन्दर्भसहित
- १६.५सुनको मृग र उल्टो बुद्धि
- १६.६टुप्पोमा बसेको काग
- १६.७पूर्णिमा होइन, पातलो जूनको ढोग
- १६.८आफ्नै गुण गाउँदा
- १६.९विवेकमा जडिएको गुण
- १६.१०माणिक्यलाई पनि सुनको आधार
- १६.११यस्तो धन मलाई नचाहियो
- १६.१२धनलाई दुई स्त्रीसँग दाँजिएको उपमाआजको मूल्यसँग मेल खाँदैन
- १६.१३कहिल्यै नअघाउने चार कुरासन्दर्भसहित
- १६.१३bमीठो बोलीमा कन्जुस्याइँ किन?
- १६.१४कहिल्यै नसिद्धिने दानसन्दर्भसहित
- १६.१५माग्नेमाथि एउटा पुरानो ठट्टाआजको मूल्यसँग मेल खाँदैन
- १६.१५bअपमानभन्दा मृत्यु: एउटा पुरानो दाबीआजको मूल्यसँग मेल खाँदैन
- १६.१८विषको रूखका दुई मीठा फल
- १६.१९जन्मजन्मको अभ्याससन्दर्भसहित
- १६.२०किताबको विद्या, अर्काको हातको धन
आजको जीवनमा
नयाँ हाकिमको कुर्सी, आफ्नै प्रशंसाका रिल, मोबाइलमा थुप्रिएका पीडीएफ, नातेदारलाई दिएको सापट, अनलाइन खेलका 'दुर्लभ' सामान: यो अध्यायका श्लोक आजका यस्तै दृश्यमा सिधै बोल्छन्। तिनले सम्झाउँछन्, सम्मान पद र धनले होइन गुणले आउँछ, प्रतिभालाई पनि साथ चाहिन्छ, लोभ र हतारले बुद्धि उल्टाउँछ, र काम पर्दा हातमा नहुने विद्या र धन विद्या र धन नै होइनन्।
- सम्मान कुर्सी, धन वा आफ्नै प्रशंसाले होइन, गुणले आउँछ।१६.६१६.७१६.८
- प्रतिभालाई साथ र विवेक चाहिन्छ; सहयोग माग्नु कमजोरी होइन।१६.१०१६.९
- लोभ र हतारको बेला बुद्धि उल्टो चल्छ; 'सुनको मृग' देखिँदा एकछिन रोकिनु।१६.५
- मीठो बोल्न पैसा लाग्दैन; बोलीमा कन्जुस्याइँ किन?१६.१३b
- काम पर्दा प्रयोग गर्न सकिने विद्या र धन मात्र साँच्चै आफ्ना हुन्।१६.२०
परिवार वा कक्षामा कुरा गरौँ
तपाईंको कार्यालय, विद्यालय वा टोलमा सबैभन्दा ठूलो पद भएको मानिस र सबैभन्दा धेरै सम्मान पाउने मानिस एउटै हुन्? किन?
आधुनिक कथा र झ्याल श्लोकबाट प्रेरित सम्पादकीय व्याख्या हुन्, अनुवाद होइनन्।
मस्यौदा · बिटा · विज्ञ समीक्षा बाँकी। संस्कृत पाठ: sanskritdocuments.org