कसी, अभ्यास र सत्य
सुनलाई घोटेर, काटेर, तताएर र पिटेर जाँचिन्छ; मानिसलाई केले? अभ्यास छुट्दा विद्या किन हराउँछ र कुन दान खेर जान्छ, यही अध्यायमा छ।
२४ श्लोक · ४ चित्रकथापाँचौँ अध्यायले मानिसलाई सुनजस्तै चार कसीमा जाँच्छ: त्याग, शील, गुण र कर्म। अभ्यासले विद्या टिक्ने, विद्या परदेशको मित्र हुने, सत्यमै सबै अडिने र धन तथा प्राण चञ्चल हुने यसका प्रख्यात श्लोक हुन्। गुरु, पत्नी, जात र पेसाबारे केही पुराना धारणा पनि छन्, जसलाई यहाँ सन्दर्भसहित राखिएको छ।
चित्रकथा
हरेक चित्रमा श्लोकको आफ्नै दृश्य, र त्यसमा आजको जीवनका झ्याल
२४ श्लोक
- ५.१को कसको गुरुआजको मूल्यसँग मेल खाँदैन
- ५.२सुनजस्तै चार कसी
- ५.३आइपरेपछि सामना
- ५.४एउटै आमाका, फरक स्वभाव
- ५.५अन्यायको धनले भरिएको पेटसन्दर्भसहित
- ५.५bस्पष्ट बोल्ने ठग हुँदैन
- ५.६डाहको पुरानो सूचीआजको मूल्यसँग मेल खाँदैन
- ५.७नष्ट हुने चार कुरा
- ५.८अभ्यासले टिक्ने विद्या
- ५.९केले केलाई जोगाउँछसन्दर्भसहित
- ५.१०शास्त्र, पाण्डित्य र शान्तिसन्दर्भसहित
- ५.११केले के मेटाउँछ
- ५.१२लालसाजस्तो रोग छैन
- ५.१३एक्लै आउने, एक्लै जानेसन्दर्भसहित
- ५.१४कसका लागि के तृणसन्दर्भसहित
- ५.१५विद्या परदेशको मित्रसन्दर्भसहित
- ५.१६खेर जाने चार कुरा
- ५.१७वर्षाजस्तो पानी छैन
- ५.१८जसलाई जे छैन, त्यही चाहनासन्दर्भसहित
- ५.१९सत्यमै सबै अडिएको
- ५.२०सबै चल्छन्, धर्म अचल
- ५.२१धूर्त भनिएकाआजको मूल्यसँग मेल खाँदैन
- ५.२२पाँच प्रकारका पितासन्दर्भसहित
- ५.२३पाँच प्रकारका आमासन्दर्भसहित
आजको जीवनमा
जागिरको अन्तर्वार्ता, नयाँ साथी वा वडाको समिति: मानिसलाई चमकले होइन, त्याग, आचरण, गुण र कामले जाँच्ने कसी यही अध्यायमा छ। विदेश जानुअघि सिकेको भाषा अभ्यासविना हराउँछ, लिखतविना अर्काको हातमा पुगेको पैसा फर्कँदैन, र खाँचो भएकोमा नपुगेको राहत समुद्रमा परेको वर्षाजस्तै हुन्छ।
- मानिसलाई बोलीले होइन, त्याग, आचरण, गुण र कामले चिन्नु।५.२५.५b
- सिकेको कुरा दोहोर्याइरहनु; अभ्यास छुटेको विद्या हराउँछ।५.८५.७
- दान र सहयोग खाँचो भएकोमा पुर्याउनु; अघाएकालाई दिनु समुद्रमा वर्षा हो।५.१६५.११
- डर नआउञ्जेल सावधान रहनु, आएपछि नहिचकिचाई सामना गर्नु।५.३
- धन र घर चल्छन्; सत्य र सही आचरण टिक्छन्।५.१९५.२०
परिवार वा कक्षामा कुरा गरौँ
श्लोक ५.१६ अनुसार, हाम्रो घर वा विद्यालयले दिने दान, उपहार र सहयोगमध्ये कति खाँचो भएकोमा पुग्छ? अर्को दसैँमा के फरक गर्न सकिन्छ?
आधुनिक कथा र झ्याल श्लोकबाट प्रेरित सम्पादकीय व्याख्या हुन्, अनुवाद होइनन्।
मस्यौदा · बिटा · विज्ञ समीक्षा बाँकी। संस्कृत पाठ: sanskritdocuments.org



