सूत्र १.१२
अभ्यासवैराग्याभ्यां तन्निरोधः ॥
॥ १.१२ ॥रोमन लिपिमा (IAST)
abhyāsavairāgyābhyāṃ tannirodhaḥ
शब्दार्थ
मस्यौदाअभ्यास-वैराग्याभ्याम् तद्-निरोधः
- अभ्यासabhyāsa
- बारम्बार फर्केर गरिने प्रयत्न
- वैराग्याभ्याम्vairāgyābhyām
- वैराग्य, अर्थात् पकड खुकुलो पार्नु (यी दुवैबाट)
- तद्tad
- ती तरङ्ग
- निरोधःnirodhaḥ
- थामिनु
शब्दार्थ संस्कृत विज्ञको समीक्षा कुरिरहेको मस्यौदा हो।
सरल अर्थ
अभ्यास र पकड खुकुलो पार्ने बानी, यी दुईले मनका तरङ्ग थामिन्छन्।

अर्थ
ती वृत्तिको निरोध अभ्यास र वैराग्यबाट हुन्छ।
व्याख्या
यो सूत्रले योगका दुई आधार देखाउँछ। अभ्यास भनेको मनलाई फेरि फेरि स्थिरतातिर फर्काउनु हो; वैराग्य भनेको जताततै तान्ने चाहको पकड खुकुलो पार्नु। व्यासभाष्य भन्छ, निरोध यी दुवैमा निर्भर छ। भाष्यले यसलाई दुईतिर बग्ने नदीको चित्रले बुझाउँछ: वैराग्यले विषयतिरको धार थुन्छ, विवेकको अभ्यासले अर्को धार खोल्छ। पछिल्ला दुई सूत्रले अभ्यासको अर्थ (१.१३–१.१४) र त्यसपछिका दुईले वैराग्यको अर्थ (१.१५–१.१६) खोल्छन्। हाम्रो पढाइमा: सानो दैनिक अभ्यास र नतिजामाथिको खुकुलो पकड सँगै चाहिन्छन्।
दृष्टान्त · व्यासभाष्य १.१२
दुईतिर बग्ने नदी
व्यासभाष्य भन्छ, मनको नदी दुईतिर बग्छ: एउटा धार कल्याणतिर, अर्को पापतिर। विवेकतिर ढल्केको धार कैवल्यसम्म पुग्छ; अविवेकतिर ढल्केको धार संसारतिर। वैराग्यले विषयतिर बग्ने धारलाई थुन्छ, र विवेकको अभ्यासले अर्को धार खोलिदिन्छ।
आजको लागि
आज एउटा सानो अभ्यासमा फर्कौँ, र एउटा सानो चाहलाई छोडौँ।
मुख्य शब्द
यो सूत्रसँग जोडिएका पाठ
संस्कृत पाठ: sanskritdocuments.org · अर्थ र व्याख्या: एआईको सहायताले लेखिएको मस्यौदा
