१.१२ भन्छ, मनका तरङ्ग अभ्यास र वैराग्यले थामिन्छन्। १.१३ अभ्यासलाई स्थिरतामा टिक्ने प्रयत्न भन्छ, र १.१४ थप्छ: लामो समय, बिना टुटाइ र आदरपूर्वक गरिएको अभ्यासको जग बलियो हुन्छ। सूत्रको माग कडा छ; यसले कुनै छोटो बाटो वाचा गर्दैन।
तर ग्रन्थ फिस्लनुलाई अनौठो मान्दैन। नौ बाधामध्ये दुई यस्तै छन्: अर्को तहमा नपुग्नु, र पुगेको तहमा नटिक्नु (१.३०)। ४.२७ भन्छ, बीचका खाली समयमा पुराना छाप फेरि उठ्छन्। छुट्नु र फर्किनु दुवै साधनाकै बाटोमा पर्छन्।
आजको जीवनमा
हामी अभ्यासलाई प्रायः नटुटेको शृङ्खलाजस्तो सोच्छौँ: एक दिन छुट्यो भने सबै बिग्रियो। तर एक दिन छुट्दैमा बानी भत्किँदैन। धेरैपटक हामीलाई छुटेको दिनले होइन, छुटेको लाजले फर्किन दिँदैन।
त्यसैले दुई रूप तयार राखौँ: सामान्य दिनको अभ्यास, र थाकेको दिनको सानो रूप। दिनमा पहिल्यै भइरहने कुनै काम, जस्तै बिहानको चिया, अभ्यासको सङ्केत बनाऔँ। उद्देश्य उही राखौँ; आकार दिनअनुसार बदलौँ।
तीन अवस्था
१
तीन दिन छुटेपछि
भक्तपुरकी सुनिता हरेक बिहान दस मिनेट पाठ पढ्थिन्। छोरालाई ज्वरो आएपछि तीन दिन छुट्यो। चौथो दिन किताब देखेर उनलाई लाज लाग्यो: "मबाट केही पनि नियमित हुँदैन।" त्यो बेलुका उनले एउटा श्लोक मात्र पढिन्, र भोलिपल्ट बिहान फेरि एउटा।
पहिलो अवस्थामा तपाईं कुन बाटो रोज्नुहुन्छ?
अङ्क छैन, सही–गलत छैन। एउटा रोज्नुहोस्, अनि अरू बाटोका कुरा पनि पढ्न सक्नुहुन्छ।
पूरा गर्ने चाहना राम्रो हो, तर भारी दिनले फेरि छुट्ने डर बढाउँछ। फर्किन सजिलो बनाउनु बढी उपयोगी हुन्छ।
सानो फर्काइले अभ्यासको उद्देश्य जोगाउँछ। १.१४ को "लामो समय" यस्तै साना दिनले बन्छ।
सबै ठिक भएको हप्ता विरलै आउँछ। पर्खाइ लामो भयो भने फर्किन झन् गाह्रो हुन्छ।
एउटा सम्भावित बाटो
छुटेका मिनेट पूरा गर्न खोज्नुभन्दा आजको सबैभन्दा सानो रूपबाट फर्कौँ।
किन
बिरामी बच्चाको हेरचाह पनि मन दिएर गरिएको काम हो। फर्किनु नै अभ्यासको अर्को पाइला हो।
२
आठ घण्टाको तालिका
धरानको बिकाश लोक सेवाको तयारी गर्दै छ। उसले दिनको आठ घण्टा पढ्ने तालिका बनायो, तर दोस्रो हप्तामै टुट्यो। अब तालिका देख्नेबित्तिकै ऊ फोन उठाउँछ। साथीले भन्यो, "दुई घण्टाको तालिका बनाएर पूरा गर्, अनि थप्दै जा।"
एउटा सम्भावित बाटो
पूरा गर्न सकिने सानो तालिका बनाऔँ, र एक हप्तापछि मात्र बढाऔँ।
किन
ठूलो योजना टुट्दा आत्मविश्वास पनि टुट्छ। सानो योजना पूरा हुँदा अर्को दिन फर्किन सजिलो हुन्छ।
३
बदलिइरहने पाली
सोलमा EPS भिसामा कारखानामा काम गर्ने दीपकको पाली हरेक हप्ता बदलिन्छ। कुनै हप्ता बिहानको अभ्यास सम्भव हुन्छ, कुनै हप्ता हुँदैन। उनले अभ्यासलाई घडीसँग होइन, कामबाट फर्केर नुहाएपछिको समयसँग जोडे।
एउटा सम्भावित बाटो
अभ्यासलाई घडीसँग होइन, दिनमा भइरहने कुनै कामसँग जोडौँ।
किन
परिस्थिति बदलिँदा उद्देश्य बदलिनु पर्दैन; अभ्यासको ठाउँ मात्र सर्छ।
एउटा वैकल्पिक अभ्यास · करिब ४ मिनेट
यो अभ्यासले मभित्र के बढाओस् भन्ने चाहन्छु, एक वाक्यमा लेखौँ।
सामान्य दिनको रूप र थाकेको दिनको सानो रूप छुट्टाछुट्टै लेखौँ।
दिनमा पहिल्यै भइरहने एउटा काम रोजौँ, जसपछि अभ्यास गर्ने।
एक हप्तापछि हेरौँ: के काम गर्यो, के अड्कियो? योजना मिलाऔँ।
जुनसुकै बेला रोक्न सकिन्छ। मन झन् भारी भए रोकौँ: खुट्टाले भुइँ छोऔँ, अनि वरिपरि देखिने तीनवटा कुराको नाम लिऔँ।
यसको अर्थ होइन
अनुशासन भनेको रोग, निद्रा वा हेरचाहको आवश्यकता बेवास्ता गर्नु होइन।
साथमा लैजाने कुरा
सिद्ध छवि जोगाउनुभन्दा फर्किनु महत्त्वपूर्ण छ।
उद्देश्य स्पष्ट राखौँ, आकार दिनअनुसार मिलाऔँ।
आफैँलाई सोधौँ
फर्किन के गाह्रो बनायो: समय, थकाइ, अलमल वा लाज?
मेरो सानो रूपले अभ्यासको उद्देश्य जोगाउँछ?
कसको साथले निरन्तरता सजिलो हुन्छ?
यी प्रश्न मनमनै सोच्नका लागि हुन्; यहाँ केही लेख्नु वा पठाउनु पर्दैन।
परिवारमा कुरा गरौँ
परिवारका हरेक सदस्यले एउटा सानो अभ्यास रोजौँ, र अरूले निगरानी नगरी कसरी साथ दिने भनेर कुरा गरौँ।