सूत्र १.१७
वितर्कविचारानन्दास्मितारूपानुगमात् सम्प्रज्ञातः ॥
॥ १.१७ ॥रोमन लिपिमा (IAST)
vitarkavicārānandāsmitārūpānugamāt samprajñātaḥ
शब्दार्थ
मस्यौदावितर्क-विचार-आनन्द-अस्मिता-रूप-अनुगमात् सम्प्रज्ञातः
- वितर्कvitarka
- स्थूल वस्तुमा टिकेको चिन्तन
- विचारvicāra
- सूक्ष्म वस्तुमा टिकेको चिन्तन
- आनन्दānanda
- आनन्द
- अस्मिताasmitā
- "म छु" भन्ने मात्र बोध
- रूपrūpa
- रूप
- अनुगमात्anugamāt
- सँगै आउने भएकाले
- सम्प्रज्ञातःsamprajñātaḥ
- वस्तुसहितको समाधि
शब्दार्थ संस्कृत विज्ञको समीक्षा कुरिरहेको मस्यौदा हो।
सरल अर्थ
वस्तुमा टिकेको समाधि चार तहको हुन्छ: स्थूल, सूक्ष्म, आनन्द र "म छु" को बोधसँग जोडिएको।
अर्थ
वितर्क, विचार, आनन्द र अस्मिताका अवस्थासँग सम्बन्धित समाधि सम्प्रज्ञात हो।
खण्डको प्रसङ्ग · समाधि र साधनाका आधार
ग्रन्थले समाधिका प्रकार छुट्याएर श्रद्धा, ऊर्जा, स्मृति, समाधि र प्रज्ञालाई आधारका रूपमा प्रस्तुत गर्छ। यी अवस्था लामो साधनाका हुन्; केही मिनेटको शान्त अभ्यास सुरुवात हो, समाधि होइन। तीव्रता भनेको बाटोप्रतिको लगन हो, थाकेको मान्छेलाई दोष दिने कुरा होइन; उचित परिस्थिति र मार्गदर्शन पनि उत्तिकै चाहिन्छन्।
यो व्याख्या यस खण्डका सबै सूत्रको साझा हो। (सूत्र १.१७–१.२२)
टिप्पणी
वितर्क, विचार, आनन्द र अस्मिता यहाँ समाधिका तह हुन्। यहाँ अस्मिता भनेको घमण्ड होइन, "म छु" भन्ने शुद्ध बोध हो।
संस्कृत पाठ: sanskritdocuments.org · अर्थ र व्याख्या: एआईको सहायताले लेखिएको मस्यौदा