पाद १

भाषा र अक्षर

भाषा

अक्षरको आकार

रङ

यो छनोट यही फोनमा सुरक्षित रहन्छ।

समाधिपादः · समाधि र साधनाका आधार

सूत्र १.१८

विरामप्रत्ययाभ्यासपूर्वः संस्कारशेषोऽन्यः ॥

॥ १.१८ ॥
रोमन लिपिमा (IAST)

virāmapratyayābhyāsapūrvaḥ saṃskāraśeṣo'nyaḥ

शब्दार्थ

मस्यौदा

विराम-प्रत्यय-अभ्यास-पूर्वः संस्कार-शेषः अन्यः

विरामvirāma
थामिनु
प्रत्ययpratyaya
बोध, कारण
अभ्यासabhyāsa
अभ्यास
पूर्वःpūrvaḥ
पहिले आउने
संस्कारsaṃskāra
मनमा बसेको छाप
शेषःśeṣaḥ
बाँकी रहने
अन्यःanyaḥ
अर्को (समाधि)

शब्दार्थ संस्कृत विज्ञको समीक्षा कुरिरहेको मस्यौदा हो।

सरल अर्थ

अर्को समाधि सबै गतिविधि थाम्ने अभ्यासबाट आउँछ; त्यसमा मनका छाप मात्र बाँकी रहन्छन्।

मनसुनको पहिलो पानीमा चिरिएको माटोबाट निस्कँदै भ्यागुतो।
एआईले बनाएको चित्र · वाचस्पति १.१९

खण्डको चित्र: वर्षाले ब्युँझाएको भ्यागुतो

अर्थ

अर्को समाधि वृत्तिको विरामसम्बन्धी अभ्यासबाट आउँछ; त्यसमा संस्कार मात्र शेष रहन्छन्।

खण्डको प्रसङ्ग · समाधि र साधनाका आधार

ग्रन्थले समाधिका प्रकार छुट्याएर श्रद्धा, ऊर्जा, स्मृति, समाधि र प्रज्ञालाई आधारका रूपमा प्रस्तुत गर्छ। यी अवस्था लामो साधनाका हुन्; केही मिनेटको शान्त अभ्यास सुरुवात हो, समाधि होइन। तीव्रता भनेको बाटोप्रतिको लगन हो, थाकेको मान्छेलाई दोष दिने कुरा होइन; उचित परिस्थिति र मार्गदर्शन पनि उत्तिकै चाहिन्छन्।

यो व्याख्या यस खण्डका सबै सूत्रको साझा हो। (सूत्र १.१७–१.२२)

मुख्य शब्द

संस्कृत पाठ: sanskritdocuments.org · अर्थ र व्याख्या: एआईको सहायताले लेखिएको मस्यौदा