सूत्र १.३५
विषयवती वा प्रवृत्तिरुत्पन्ना मनसः स्थितिनिबन्धिनी ॥
॥ १.३५ ॥रोमन लिपिमा (IAST)
viṣayavatī vā pravṛttirutpannā manasaḥ sthitinibandhinī
शब्दार्थ
मस्यौदाविषयवती वा प्रवृत्तिः उत्पन्ना मनसः स्थिति-निबन्धिनी
- विषयवतीviṣayavatī
- इन्द्रियको विषयसँग जोडिएको
- वाvā
- अथवा
- प्रवृत्तिःpravṛttiḥ
- अनुभूति
- उत्पन्नाutpannā
- उत्पन्न भएको
- मनसःmanasaḥ
- मनको
- स्थितिsthiti
- स्थिरता
- निबन्धिनीnibandhinī
- बाँध्ने, टिकाउने
शब्दार्थ संस्कृत विज्ञको समीक्षा कुरिरहेको मस्यौदा हो।
सरल अर्थ
अथवा इन्द्रियको कुनै सूक्ष्म अनुभूति उठ्दा त्यसले पनि मनलाई एक ठाउँमा बाँध्छ।
अर्थ
अथवा विषयसम्बन्धी विशेष अनुभूति उत्पन्न हुँदा त्यसले मनको स्थिरता कायम गर्न सक्छ।
व्याख्या
शास्त्रीय अर्थ सूक्ष्म छ। व्यासभाष्यअनुसार नाकको टुप्पामा मन अडाउँदा दिव्य गन्धको अनुभूति हुन्छ; जिब्रोको टुप्पामा रसको, तालुमा रूपको, जिब्रोको बीचमा स्पर्शको र जिब्रोको फेदमा शब्दको। यस्ता अनुभवले मन बाँधिन्छ, शंका हट्छ, र साधनामा भरोसा बढ्छ। यो सामान्य रूपमा कुनै आवाज सुन्नु वा खाना चाख्नु होइन। हाम्रो पढाइमा: एउटा इन्द्रियको अनुभवमा, जस्तै सासको स्पर्शमा, एकछिन ध्यान दिने आधुनिक अभ्यास यसबाट टाढाको प्रेरणा मात्र हो।
यो सूत्रसँग जोडिएका पाठ
संस्कृत पाठ: sanskritdocuments.org · अर्थ र व्याख्या: एआईको सहायताले लेखिएको मस्यौदा