एआईले बनाएको चित्र · व्यासभाष्य १.३६
छालबिनाको ताल
चित्रको आधार: व्यासभाष्य १.३६बिहानको गोसाइँकुण्ड यति शान्त छ कि हिमचुचुरा त्यसमा नटुटी उभिएका छन्; किनारको ढुङ्गामा घिउको दियो बलिरहेको छ। व्यासभाष्य (१.३६): "म छु" भन्ने बोधमा मात्र अडिँदा मन छालबिनाको महासागरजस्तो शान्त र अनन्त हुन्छ।
यस खण्डका सूत्र
- १.३०व्याधिस्त्यानसंशयप्रमादालस्याविरतिभ्रान्तिदर्शनालब्धभूमिकत्वानवस्थितत्वानि चित्तविक्षेपास्तेऽन्तरायाः ॥रोग, सुस्ती, दोधार, लापरबाही, आलस्य, विषयको तानाइ, गलत बुझाइ, अघि नबढ्नु र पुगेको ठाउँमा नटिक्नु: यी नौ कुराले मन छरिन्छ; यिनै बाधा हुन्।
- १.३१दुःखदौर्मनस्याङ्गमेजयत्वश्वासप्रश्वासा विक्षेपसहभुवः ॥मन छरिँदा यी पनि सँगै आउँछन्: दुःख, मन खिन्न हुनु, शरीर अस्थिर हुनु र सास असन्तुलित हुनु।
- १.३२तत्प्रतिषेधार्थमेकतत्त्वाभ्यासः ॥ती बाधा हटाउन एउटै तत्त्वमा बारम्बार मन लगाऔँ।
- १.३३मैत्रीकरुणामुदितोपेक्षाणां सुखदुःखपुण्यापुण्यविषयाणां भावनातश्चित्तप्रसादनम् ॥सुखीसँग मित्रता, दुःखीप्रति करुणा, असल काम गर्नेमा खुसी, र खराब काम गर्नेप्रति नउल्झिने भाव राख्दा मन सफा र शान्त हुन्छ।
- १.३४प्रच्छर्दनविधारणाभ्यां वा प्राणस्य ॥अथवा सास बाहिर छोड्ने र रोकेर राख्ने अभ्यासले पनि मन स्थिर हुन्छ।
- १.३५विषयवती वा प्रवृत्तिरुत्पन्ना मनसः स्थितिनिबन्धिनी ॥अथवा इन्द्रियको कुनै सूक्ष्म अनुभूति उठ्दा त्यसले पनि मनलाई एक ठाउँमा बाँध्छ।
- १.३६विशोका वा ज्योतिष्मती ॥अथवा शोकरहित, उज्यालो भित्री अनुभवले पनि मन स्थिर हुन्छ।
- १.३७वीतरागविषयं वा चित्तम् ॥अथवा आसक्तिबाट मुक्त कुनै सन्तको मनलाई ध्यानको विषय बनाउँदा पनि मन स्थिर हुन्छ।
- १.३८स्वप्ननिद्राज्ञानालम्बनं वा ॥अथवा सपना वा गहिरो निद्राको अनुभवलाई आधार बनाएर पनि मन स्थिर हुन्छ।
- १.३९यथाभिमतध्यानाद्वा ॥अथवा आफूलाई मन पर्ने कुनै कुरामा ध्यान गरेर पनि मन स्थिर हुन्छ।
झ्यालका कथा यी पाठबाट
झ्यालका कथा आजको जीवनका पाठबाट लिइएका मौलिक प्रयोग हुन्, सूत्रको अनुवाद होइनन्। संस्कृत पाठ: sanskritdocuments.org · अर्थ र व्याख्या: एआईको सहायताले लेखिएको मस्यौदा