सूत्र २.१८
प्रकाशक्रियास्थितिशीलं भूतेन्द्रियात्मकं भोगापवर्गार्थं दृश्यम् ॥
॥ २.१८ ॥रोमन लिपिमा (IAST)
prakāśakriyāsthitiśīlaṃ bhūtendriyātmakaṃ bhogāpavargārthaṃ dṛśyam
शब्दार्थ
मस्यौदाप्रकाश-क्रिया-स्थिति-शीलम् भूत-इन्द्रिय-आत्मकम् भोग-अपवर्ग-अर्थम् दृश्यम्
- प्रकाशprakāśa
- उज्यालो
- क्रियाkriyā
- गति
- स्थितिsthiti
- स्थिरता
- शीलम्śīlam
- स्वभाव भएको
- भूतbhūta
- तत्त्व
- इन्द्रियindriya
- इन्द्रिय
- आत्मकम्ātmakam
- बनेको
- भोगbhoga
- अनुभव
- अपवर्गapavarga
- मुक्ति
- अर्थम्artham
- का लागि
- दृश्यम्dṛśyam
- देखिने संसार
शब्दार्थ संस्कृत विज्ञको समीक्षा कुरिरहेको मस्यौदा हो।
सरल अर्थ
देखिने संसारमा उज्यालो, गति र स्थिरताको स्वभाव छ; यो तत्त्व र इन्द्रियले बनेको छ, र यसको काम अनुभव दिनु र मुक्तितिर लैजानु हो।
अर्थ
प्रकाश, क्रिया र स्थितिको स्वभाव भएको दृश्य भूत र इन्द्रियबाट बनेको छ; यसको प्रयोजन भोग र अपवर्ग हो।
खण्डको प्रसङ्ग · विवेक र मुक्ति
दृश्यमा बदलिने संसार र चित्त पर्छन्; पुरुष द्रष्टा हो। योगले तिनको भ्रमपूर्ण संयोगलाई बन्धन र अविचल विवेकलाई मुक्तिसँग जोड्छ। यो तत्त्वदर्शन हो; शरीर मूल्यहीन छ वा दुःख महसुस नगरेझैँ गरेर भाग्न सकिन्छ भन्ने आधुनिक दाबी होइन।
यो व्याख्या यस खण्डका सबै सूत्रको साझा हो। (सूत्र २.१७–२.२८)
मुख्य शब्द
संस्कृत पाठ: sanskritdocuments.org · अर्थ र व्याख्या: एआईको सहायताले लेखिएको मस्यौदा