सूत्र २.१७
द्रष्टृदृश्ययोः संयोगो हेयहेतुः ॥
॥ २.१७ ॥रोमन लिपिमा (IAST)
draṣṭṛdṛśyayoḥ saṃyogo heyahetuḥ
शब्दार्थ
मस्यौदाद्रष्टृ-दृश्ययोः संयोगः हेय-हेतुः
- द्रष्टृdraṣṭṛ
- हेर्ने, द्रष्टा
- दृश्ययोःdṛśyayoḥ
- र देखिने (यी दुईको)
- संयोगःsaṃyogaḥ
- जोडिनु, संयोग
- हेयheya
- हटाउनुपर्ने दुःख
- हेतुःhetuḥ
- कारण
शब्दार्थ संस्कृत विज्ञको समीक्षा कुरिरहेको मस्यौदा हो।
सरल अर्थ
हेर्ने र देखिने कुरा एउटै भएझैँ जोडिनु नै रोक्नुपर्ने दुःखको कारण हो।

अर्थ
द्रष्टा र दृश्यको संयोग हटाउनुपर्ने दुःखको कारण हो।
व्याख्या
दुःख रोक्न त्यसको कारण चिन्नुपर्छ, र सूत्र कारण भन्छ: द्रष्टा र दृश्यको संयोग। व्यासभाष्यअनुसार द्रष्टा बुद्धिमा झल्किने पुरुष हो; दृश्य बुद्धिमा देखिने सबै कुरा। चुम्बकजस्तै दृश्य नजिक रहेर मात्र सेवा गर्छ, र यसरी द्रष्टाको विषय बन्छ। यो संयोग अनादि हो, र दुःखको जरा यही हो। भाष्य घरेलु उदाहरण दिन्छ: पैताला बिझिने कुरा हो, काँडा बिझाउने कुरा, र उपाय हो काँडामा नटेक्नु वा जुत्ता लगाएर टेक्नु। यी तीनै कुरा जान्ने चोटबाट बच्छ।
यो सूत्रसँग जोडिएका पाठ
संस्कृत पाठ: sanskritdocuments.org · अर्थ र व्याख्या: एआईको सहायताले लेखिएको मस्यौदा
