गुण
guṇaप्रकृतिको घटक
सत्त्व, रजस् र तमस् प्रकृतिको दार्शनिक व्याख्यामा पर्छन्; यी मान्छेको स्थायी श्रेणी होइनन्।
४ सूत्रमा
- सूत्र १.१६
तत्परं पुरुषख्यातेर्गुणवैतृष्ण्यम् ॥
द्रष्टालाई स्पष्ट चिनेपछि प्रकृतिका गुणप्रति नै तिर्खा नरहनु उच्च वैराग्य हो। - सूत्र २.१८
प्रकाशक्रियास्थितिशीलं भूतेन्द्रियात्मकं भोगापवर्गार्थं दृश्यम् ॥
देखिने संसारमा उज्यालो, गति र स्थिरताको स्वभाव छ; यो तत्त्व र इन्द्रियले बनेको छ, र यसको काम अनुभव दिनु र मुक्तितिर लैजानु हो। - सूत्र ४.१३
ते व्यक्तसूक्ष्मा गुणात्मानः ॥
ती रूप प्रकट होऊन् वा सूक्ष्म, सबै तीन गुणकै बनेका हुन्। - सूत्र ४.३४
पुरुषार्थशून्यानां गुणानां प्रतिप्रसवः कैवल्यं स्वरूपप्रतिष्ठा वा चितिशक्तिरिति ॥
पुरुषका लागि गर्नुपर्ने काम सकिएपछि गुणहरू आफ्नो मूलमा फर्कन्छन्; यही कैवल्य हो। अथवा, चेतनाको शक्ति आफ्नै स्वरूपमा टिक्नु कैवल्य हो।
संस्कृत पाठ: sanskritdocuments.org · अर्थ र व्याख्या: एआईको सहायताले लेखिएको मस्यौदा