सूत्र २.३
अविद्यास्मितारागद्वेषाभिनिवेशाः क्लेशाः ॥
॥ २.३ ॥रोमन लिपिमा (IAST)
avidyāsmitārāgadveṣābhiniveśāḥ kleśāḥ
शब्दार्थ
मस्यौदाअविद्या-अस्मिता-राग-द्वेष-अभिनिवेशाः क्लेशाः
- अविद्याavidyā
- उल्टो बुझाइ
- अस्मिताasmitā
- "म" मा अल्झिनु
- रागrāga
- मोह, आसक्ति
- द्वेषdveṣa
- घृणा, विरोध
- अभिनिवेशाःabhiniveśāḥ
- जीवनमा टाँसिनु
- क्लेशाःkleśāḥ
- दुःखका जरा
शब्दार्थ संस्कृत विज्ञको समीक्षा कुरिरहेको मस्यौदा हो।
सरल अर्थ
दुःखका पाँच जरा छन्: उल्टो बुझाइ, "म" मा अल्झिनु, मोह, घृणा र जीवनमा टाँसिनु।
अर्थ
अविद्या, अस्मिता, राग, द्वेष र अभिनिवेश क्लेश हुन्।
व्याख्या
क्लेश भनेको सताउने, दुःख दिने कुरा। व्यासभाष्य यी पाँचलाई "पाँच विपर्यय" भन्छ, अर्थात् १.८ मा आएको गलत ज्ञानकै पाँच रूप। भाष्यअनुसार सक्रिय हुँदा यिनले प्रकृतिका गुणको पकड बलियो बनाउँछन्, परिवर्तनलाई चलाइरहन्छन्, कारण र कार्यको धार बढाउँछन्, र एकअर्कालाई सघाउँदै कर्मलाई फलाउँछन्। पछिल्ला सूत्रले यिनलाई एक-एक गरी खोल्छन्: अविद्या (२.५), अस्मिता (२.६), राग (२.७), द्वेष (२.८) र अभिनिवेश (२.९)। हाम्रो पढाइमा: दुःखको जरा चिन्नु नै त्यसलाई खुकुलो पार्ने पहिलो पाइला हो।
आजको लागि
आज मन दुख्दा सोधौँ: यो पाँचमध्ये कुन जराबाट आयो?
मुख्य शब्द
यो सूत्रसँग जोडिएका पाठ
संस्कृत पाठ: sanskritdocuments.org · अर्थ र व्याख्या: एआईको सहायताले लेखिएको मस्यौदा