सूत्र २.४
अविद्या क्षेत्रमुत्तरेषां प्रसुप्ततनुविच्छिन्नोदाराणाम् ॥
॥ २.४ ॥रोमन लिपिमा (IAST)
avidyā kṣetramuttareṣāṃ prasuptatanuvicchinnodārāṇām
शब्दार्थ
मस्यौदाअविद्या क्षेत्रम् उत्तरेषाम् प्रसुप्त-तनु-विच्छिन्न-उदाराणाम्
- अविद्याavidyā
- उल्टो बुझाइ
- क्षेत्रम्kṣetram
- खेत, उम्रने ठाउँ
- उत्तरेषाम्uttareṣām
- पछिका (चार) को
- प्रसुप्तprasupta
- सुतेका
- तनुtanu
- पातला
- विच्छिन्नvicchinna
- केही बेर दबिएका
- उदाराणाम्udārāṇām
- पूरै जागेका
शब्दार्थ संस्कृत विज्ञको समीक्षा कुरिरहेको मस्यौदा हो।
सरल अर्थ
उल्टो बुझाइ खेत हो; बाँकी चार त्यसैमा उम्रन्छन्, चाहे सुतेका हुन्, पातला हुन्, केही बेर दबिएका हुन् वा पूरै जागेका।
अर्थ
अरू क्लेश सुषुप्त, क्षीण, बीचबीचमा प्रकट वा पूर्ण सक्रिय जुन अवस्थामा भए पनि अविद्या तिनको आधार हो।
व्याख्या
अविद्या खेत हो; बाँकी चार क्लेश त्यसैमा उम्रन्छन्। व्यासभाष्य चार अवस्था बुझाउँछ। सुतेको: बीउजस्तै शक्तिका रूपमा मात्र रहेको, विषय सामुन्ने आउँदा ब्युँझने। पातलो: उल्टो भावनाले कमजोर पारिएको। दबिएको: अर्को भावले केही बेर थिचेको, जस्तै रिस चर्किँदा मोह देखिँदैन, तर हराएको हुँदैन। जागेको: आफ्नो विषयमा पूरै सक्रिय। भाष्य यीभन्दा परको पाँचौँ अवस्था पनि भन्छ: ज्ञानीमा क्लेश डढेका बीउजस्तै हुन्छन्, विषय सामुन्ने आए पनि उम्रँदैनन्। भाष्यअनुसार यी सबै अविद्याकै रूप हुन्।
आजको लागि
एउटा पुरानो रिस सम्झौँ: आज त्यो सुतेको छ, पातलो छ, दबिएको छ कि पूरै जागेको?
मुख्य शब्द
यो सूत्रसँग जोडिएका पाठ
संस्कृत पाठ: sanskritdocuments.org · अर्थ र व्याख्या: एआईको सहायताले लेखिएको मस्यौदा