सूत्र ३.४९
सत्त्वपुरुषान्यताख्यातिमात्रस्य सर्वभावाधिष्ठातृत्वं सर्वज्ञातृत्वं च ॥
॥ ३.४९ ॥रोमन लिपिमा (IAST)
sattvapuruṣānyatākhyātimātrasya sarvabhāvādhiṣṭhātṛtvaṃ sarvajñātṛtvaṃ ca
शब्दार्थ
मस्यौदासत्त्व-पुरुष-अन्यता-ख्याति-मात्रस्य सर्व-भाव-अधिष्ठातृत्वम् सर्व-ज्ञातृत्वम् च
- सत्त्वsattva
- मनको निर्मल अंश
- पुरुषpuruṣa
- पुरुष
- अन्यताanyatā
- फरकपन
- ख्यातिkhyāti
- स्पष्ट बोध
- मात्रस्यmātrasya
- त्यसैमा मात्र टिकेकाको
- सर्वsarva
- सबै
- भावbhāva
- अवस्था
- अधिष्ठातृत्वम्adhiṣṭhātṛtvam
- स्वामित्व
- सर्वsarva
- सबै
- ज्ञातृत्वम्jñātṛtvam
- जान्ने क्षमता
- चca
- र
शब्दार्थ संस्कृत विज्ञको समीक्षा कुरिरहेको मस्यौदा हो।
सरल अर्थ
ग्रन्थ भन्छ: मन र पुरुष फरक हुन् भन्ने स्पष्ट बोधमा मात्र टिकेकालाई सबै अवस्थामाथि स्वामित्व र सबै जान्ने क्षमता आउँछ।
अर्थ
सत्त्व र पुरुषको भिन्नताको ख्यातिबाट सबै भावमाथि अधिष्ठान र सर्वज्ञता आउने भनिएको छ।
यो परम्पराले वर्णन गरेको उपलब्धि हो; अभ्यास वा वाचा होइन।
खण्डको प्रसङ्ग · परम्परागत विश्वदृष्टिभित्र थप सिद्धि
अध्यायले थप असाधारण शारीरिक र इन्द्रियसम्बन्धी क्षमता वर्णन गर्छ। यी इतिहास र दर्शन बुझ्नका लागि हुन्; आफूलाई चोट नलाग्ने जाँच, खाना त्याग, परशरीर प्रवेश वा उडानको निर्देशन होइनन्।
यो व्याख्या यस खण्डका सबै सूत्रको साझा हो। (सूत्र ३.३८–३.४९)
१९६ सूत्र गन्ने संस्करणमा यो सूत्र ३.५० हो।
संस्कृत पाठ: sanskritdocuments.org · अर्थ र व्याख्या: एआईको सहायताले लेखिएको मस्यौदा