पाद ३

भाषा र अक्षर

भाषा

अक्षरको आकार

रङ

यो छनोट यही फोनमा सुरक्षित रहन्छ।

विभूतिपादः · विशेष प्राप्तिप्रतिको आसक्ति पनि छोड्ने

सूत्र ३.५०

तद्वैराग्यादपि दोषबीजक्षये कैवल्यम् ॥

॥ ३.५० ॥
रोमन लिपिमा (IAST)

tadvairāgyādapi doṣabījakṣaye kaivalyam

शब्दार्थ

मस्यौदा

तद्-वैराग्यात् अपि दोष-बीज-क्षये कैवल्यम्

तद्tad
त्यसप्रति
वैराग्यात्vairāgyāt
वैराग्यबाट
अपिapi
पनि
दोषdoṣa
दोष, क्लेश
बीजbīja
बीउ
क्षयेkṣaye
सकिँदा
कैवल्यम्kaivalyam
कैवल्य, द्रष्टा आफ्नै स्वरूपमा एक्लो

शब्दार्थ संस्कृत विज्ञको समीक्षा कुरिरहेको मस्यौदा हो।

सरल अर्थ

त्यस्तो ठूलो शक्ति र ज्ञानप्रति पनि पकड छोडेपछि दोषका बीउ सकिन्छन्, र कैवल्य हुन्छ।

बादलको चम्किलो जुलुसबाट फर्केर कुटीतिर लाग्दै ऋषि।
एआईले बनाएको चित्र · सूत्र ३.५१

खण्डको चित्र: चम्किलो निम्तो

अर्थ

त्यसप्रति समेत वैराग्य हुँदा दोषका बीज क्षय भएर कैवल्य हुन्छ।

व्याख्या

३.४९ ले सबैभन्दा ठूलो सिद्धि भन्यो: सबै अवस्थामाथि स्वामित्व र सबै जान्ने क्षमता। यो सूत्र भन्छ, त्यसप्रति पनि वैराग्य चाहिन्छ। व्यासभाष्यअनुसार योगीले देख्छ: मन र पुरुष फरक हुन् भन्ने बोध पनि मनकै एउटा गुण हो, छोड्नुपर्ने पक्षमा पर्छ; पुरुष भने नबदलिने, शुद्ध र मनभन्दा अलग छ। त्यसबाट पनि विरक्त हुँदा क्लेशका बीउ, जो अब डढेको धानको बीउजस्तै उम्रन सक्दैनन्, मनसँगै विलीन हुन्छन्। यही कैवल्य हो: द्रष्टा आफ्नै स्वरूपमा। यो १.१६ को उच्च वैराग्य हो। हाम्रो पढाइमा: अन्तमा छोड्नुपर्ने कुरा प्रायः हामी सबैभन्दा राम्रो गर्ने कुरा नै हुन्छ।

१९६ सूत्र गन्ने संस्करणमा यो सूत्र ३.५१ हो।

मुख्य शब्द

यो सूत्रसँग जोडिएका पाठ

संस्कृत पाठ: sanskritdocuments.org · अर्थ र व्याख्या: एआईको सहायताले लेखिएको मस्यौदा