सूत्र ३.५१
स्थान्युपनिमन्त्रणे सङ्गस्मयाकरणं पुनरनिष्टप्रसङ्गात् ॥
॥ ३.५१ ॥रोमन लिपिमा (IAST)
sthānyupanimantraṇe saṅgasmayākaraṇaṃ punaraniṣṭaprasaṅgāt
शब्दार्थ
मस्यौदास्थानि-उपनिमन्त्रणे सङ्ग-स्मय-अकरणम् पुनः अनिष्ट-प्रसङ्गात्
- स्थानिsthāni
- उच्च स्थानमा बस्नेहरू
- उपनिमन्त्रणेupanimantraṇe
- निम्तो आउँदा
- सङ्गsaṅga
- आसक्ति, लोभिनु
- स्मयsmaya
- घमण्ड
- अकरणम्akaraṇam
- नगर्नु
- पुनःpunaḥ
- फेरि
- अनिष्टaniṣṭa
- नचाहिने कुरा
- प्रसङ्गात्prasaṅgāt
- आइपर्ने भएकाले
शब्दार्थ संस्कृत विज्ञको समीक्षा कुरिरहेको मस्यौदा हो।
सरल अर्थ
उच्च लोकमा बस्नेहरूले निम्तो दिँदा पनि न लोभिऔँ, न घमण्ड गरौँ; नत्र नचाहिने कुरा फेरि आइपर्छ।

अर्थ
उच्च लोकका सत्त्वबाट निमन्त्रणा आए पनि आसक्ति र अभिमान नगर्नू, नत्र पुनः अनिष्ट सम्बन्ध हुन सक्छ।
व्याख्या
व्यासभाष्य योगीलाई चार किसिममा छुट्याउँछ: भर्खर सुरु गरेको, "मधुमती" भूमिमा पुगेको, प्रज्ञाको ज्योति पाएको, र अब साध्नुपर्ने केही बाँकी नरहेको। भाष्य भन्छ, दोस्रो किसिमको योगीको मनको निर्मलता देखेर उच्च स्थानका देवताहरू उसलाई निम्तो दिन्छन्। सूत्रले दुई कुरा नगर्न भन्छ: लोभिनु, र "देवताले पनि मलाई चाहे" भनेर घमण्ड गर्नु। घमण्ड झन् सूक्ष्म खतरा हो: आफूलाई सुरक्षित ठान्दा योगी लापरबाह हुन्छ, र सधैँ प्वाल खोजिरहने लापरबाहीले क्लेशलाई फेरि जगाउँछ। हाम्रो पढाइमा: साँच्चै अघि बढेपछि आउने तारिफले नै सबैभन्दा सजिलै अल्झाउँछ।
दृष्टान्त · सूत्र ३.५१
चम्किलो निम्तो
व्यासभाष्य भन्छ, योगीको मनको निर्मलता देखेर उच्च स्थानका देवताहरू उसलाई बोलाउँछन्: "यहाँ बस, यहाँ रमाऊ; यो आकाशमा उड्ने यान, यो बुढ्यौली र मृत्यु रोक्ने रसायन।" योगी सम्झन्छ: जन्म र मृत्युको अँध्यारोमा बल्लतल्ल योगको दियो पाएँ; के फेरि आफैँलाई संसारको आगोमा दाउरा बनाऊँ? ऊ न लोभिन्छ, न "देवताले पनि मलाई चाहे" भनेर घमण्ड गर्छ, र आफ्नो साधनातिर फर्कन्छ।
१९६ सूत्र गन्ने संस्करणमा यो सूत्र ३.५२ हो।
यो सूत्रसँग जोडिएका पाठ
संस्कृत पाठ: sanskritdocuments.org · अर्थ र व्याख्या: एआईको सहायताले लेखिएको मस्यौदा
