पाद ३

भाषा र अक्षर

भाषा

अक्षरको आकार

रङ

यो छनोट यही फोनमा सुरक्षित रहन्छ।

विभूतिपादः · विशेष प्राप्तिप्रतिको आसक्ति पनि छोड्ने

सूत्र ३.५१

स्थान्युपनिमन्त्रणे सङ्गस्मयाकरणं पुनरनिष्टप्रसङ्गात् ॥

॥ ३.५१ ॥
रोमन लिपिमा (IAST)

sthānyupanimantraṇe saṅgasmayākaraṇaṃ punaraniṣṭaprasaṅgāt

शब्दार्थ

मस्यौदा

स्थानि-उपनिमन्त्रणे सङ्ग-स्मय-अकरणम् पुनः अनिष्ट-प्रसङ्गात्

स्थानिsthāni
उच्च स्थानमा बस्नेहरू
उपनिमन्त्रणेupanimantraṇe
निम्तो आउँदा
सङ्गsaṅga
आसक्ति, लोभिनु
स्मयsmaya
घमण्ड
अकरणम्akaraṇam
नगर्नु
पुनःpunaḥ
फेरि
अनिष्टaniṣṭa
नचाहिने कुरा
प्रसङ्गात्prasaṅgāt
आइपर्ने भएकाले

शब्दार्थ संस्कृत विज्ञको समीक्षा कुरिरहेको मस्यौदा हो।

सरल अर्थ

उच्च लोकमा बस्नेहरूले निम्तो दिँदा पनि न लोभिऔँ, न घमण्ड गरौँ; नत्र नचाहिने कुरा फेरि आइपर्छ।

बादलको चम्किलो जुलुसबाट फर्केर कुटीतिर लाग्दै ऋषि।
एआईले बनाएको चित्र · सूत्र ३.५१

खण्डको चित्र: चम्किलो निम्तो

अर्थ

उच्च लोकका सत्त्वबाट निमन्त्रणा आए पनि आसक्ति र अभिमान नगर्नू, नत्र पुनः अनिष्ट सम्बन्ध हुन सक्छ।

व्याख्या

व्यासभाष्य योगीलाई चार किसिममा छुट्याउँछ: भर्खर सुरु गरेको, "मधुमती" भूमिमा पुगेको, प्रज्ञाको ज्योति पाएको, र अब साध्नुपर्ने केही बाँकी नरहेको। भाष्य भन्छ, दोस्रो किसिमको योगीको मनको निर्मलता देखेर उच्च स्थानका देवताहरू उसलाई निम्तो दिन्छन्। सूत्रले दुई कुरा नगर्न भन्छ: लोभिनु, र "देवताले पनि मलाई चाहे" भनेर घमण्ड गर्नु। घमण्ड झन् सूक्ष्म खतरा हो: आफूलाई सुरक्षित ठान्दा योगी लापरबाह हुन्छ, र सधैँ प्वाल खोजिरहने लापरबाहीले क्लेशलाई फेरि जगाउँछ। हाम्रो पढाइमा: साँच्चै अघि बढेपछि आउने तारिफले नै सबैभन्दा सजिलै अल्झाउँछ।

दृष्टान्त · सूत्र ३.५१

चम्किलो निम्तो

व्यासभाष्य भन्छ, योगीको मनको निर्मलता देखेर उच्च स्थानका देवताहरू उसलाई बोलाउँछन्: "यहाँ बस, यहाँ रमाऊ; यो आकाशमा उड्ने यान, यो बुढ्यौली र मृत्यु रोक्ने रसायन।" योगी सम्झन्छ: जन्म र मृत्युको अँध्यारोमा बल्लतल्ल योगको दियो पाएँ; के फेरि आफैँलाई संसारको आगोमा दाउरा बनाऊँ? ऊ न लोभिन्छ, न "देवताले पनि मलाई चाहे" भनेर घमण्ड गर्छ, र आफ्नो साधनातिर फर्कन्छ।

१९६ सूत्र गन्ने संस्करणमा यो सूत्र ३.५२ हो।

यो सूत्रसँग जोडिएका पाठ

संस्कृत पाठ: sanskritdocuments.org · अर्थ र व्याख्या: एआईको सहायताले लेखिएको मस्यौदा