सूत्र ४.१६
न चैकचित्ततन्त्रं वस्तु तदप्रमाणकं तदा किं स्यात् ॥
॥ ४.१६ ॥रोमन लिपिमा (IAST)
na caikacittatantraṃ vastu tadapramāṇakaṃ tadā kiṃ syāt
शब्दार्थ
मस्यौदान च एक-चित्त-तन्त्रम् वस्तु तद्-अप्रमाणकम् तदा किम् स्यात्
- नna
- होइन
- चca
- र
- एकeka
- एउटै
- चित्तcitta
- मन
- तन्त्रम्tantram
- अधीन
- वस्तुvastu
- वस्तु
- तद्tad
- त्यो (मन)
- अप्रमाणकम्apramāṇakam
- ले नजानेको
- तदाtadā
- त्यसबेला
- किम्kim
- के
- स्यात्syāt
- होला
शब्दार्थ संस्कृत विज्ञको समीक्षा कुरिरहेको मस्यौदा हो।
सरल अर्थ
वस्तु कुनै एउटा मनको अधीनमा छैन; त्यसो भए, त्यो मनले नहेर्दा वस्तुको के हुन्थ्यो?
अर्थ
वस्तु एउटै चित्तमा निर्भर हुँदैन; त्यस चित्तले नजानेको समयमा वस्तुको के अवस्था हुन्थ्यो?
खण्डको प्रसङ्ग · वस्तु, समय र फरक अनुभव
ग्रन्थले अतीत–भविष्यबारे चर्चा गर्दै वस्तु र व्यक्तिको बोधबीचको भेद राख्छ। दृष्टिकोण फरक हुनु सबै विवरण समान रूपमा सही हुनु वा प्रमाण अनावश्यक हुनु होइन। मान्छेहरूले एउटै घटना फरक सम्झँदा पनि के जाँच्न सकिन्छ भनेर सोध्न सकिन्छ।
यो व्याख्या यस खण्डका सबै सूत्रको साझा हो। (सूत्र ४.१२–४.१७)
संस्कृत पाठ: sanskritdocuments.org · अर्थ र व्याख्या: एआईको सहायताले लेखिएको मस्यौदा