सूत्र ४.२४
तदसङ्ख्येयवासनाभिश्चित्रमपि परार्थं संहत्यकारित्वात् ॥
॥ ४.२४ ॥रोमन लिपिमा (IAST)
tadasaṅkhyeyavāsanābhiścitramapi parārthaṃ saṃhatyakāritvāt
शब्दार्थ
मस्यौदातत् असङ्ख्येय-वासनाभिः चित्रम् अपि पर-अर्थम् संहत्य-कारित्वात्
- तत्tat
- त्यो (मन)
- असङ्ख्येयasaṅkhyeya
- गन्न नसकिने
- वासनाभिःvāsanābhiḥ
- वासनाले
- चित्रम्citram
- रङ्गीचङ्गी
- अपिapi
- भए पनि
- परpara
- अर्को
- अर्थम्artham
- का लागि
- संहत्यsaṃhatya
- मिलेर
- कारित्वात्kāritvāt
- काम गर्ने भएकाले
शब्दार्थ संस्कृत विज्ञको समीक्षा कुरिरहेको मस्यौदा हो।
सरल अर्थ
असङ्ख्य वासनाले रङ्गिएको भए पनि मन अर्कैका लागि हो, किनकि ऊ धेरै कुरा मिलेर मात्र काम गर्छ।
अर्थ
असङ्ख्य वासनाले चित्रित भए पनि संयुक्त रूपमा काम गर्ने भएकाले चित्त परार्थ छ।
खण्डको प्रसङ्ग · चित्त र चेतना
चित्तलाई बोधको विषय मानिएको छ, स्वप्रकाश चेतना होइन। पुरुष र चित्त मस्तिष्कको कुनै भाग र एउटा विचार मात्र होइनन्। यी दार्शनिक पद हुन्; आधुनिक स्नायुविज्ञानका प्रश्न फरक छन् र त्यसले यो तत्त्वदर्शन सीधै प्रमाणित गर्दैन।
यो व्याख्या यस खण्डका सबै सूत्रको साझा हो। (सूत्र ४.१८–४.२४)
संस्कृत पाठ: sanskritdocuments.org · अर्थ र व्याख्या: एआईको सहायताले लेखिएको मस्यौदा