एआईले बनाएको चित्र · व्यासभाष्य ४.२३
दुवैको रङ लिने स्फटिक
चित्रको आधार: व्यासभाष्य ४.२३दियोछेउको निर्मल स्फटिकमा एकैचोटि दुई छाया देखिन्छन्: एकातिर ज्वाला, अर्कातिर हेर्न झुकेको मान्छेको अनुहार। व्यासभाष्य (४.२३): मन एकातिर आफूले सोचेको विषयको रङ लिन्छ, अर्कातिर द्रष्टासँग जोडिन्छ; त्यसैले विषय र ज्ञाता दुवैजस्तो देखिन्छ, आफैँ चेतन नभए पनि चेतनजस्तो।
यस खण्डका सूत्र
- ४.१८सदा ज्ञाताश्चित्तवृत्तयस्तत्प्रभोः पुरुषस्यापरिणामित्वात् ॥मनका सबै गतिविधि त्यसको स्वामी पुरुषलाई सधैँ थाहा हुन्छन्, किनकि पुरुष बदलिँदैन।
- ४.१९न तत्स्वाभासं दृश्यत्वात् ॥मन आफैँ उज्यालो होइन, किनकि ऊ पनि देखिने कुरा हो।
- ४.२०एकसमये चोभयानवधारणम् ॥मनले एकैपटक आफूलाई र आफ्नो विषयलाई दुवै चिन्न सक्दैन।
- ४.२१चित्तान्तरदृश्ये बुद्धिबुद्धेरतिप्रसङ्गः स्मृतिसङ्करश्च ॥एउटा मनलाई अर्को मनले हेर्छ भने त्यसलाई हेर्ने अर्को चाहिन्छ, अन्त्य नै हुँदैन; सम्झनाहरू पनि मिसिन्छन्।
- ४.२२चितेरप्रतिसङ्क्रमायास्तदाकारापत्तौ स्वबुद्धिसंवेदनम् ॥चेतना कतै सर्दैन; तैपनि मनले त्यसको झल्को लिँदा हामी आफ्नै बुझाइ थाहा पाउँछौँ।
- ४.२३द्रष्टृदृश्योपरक्तं चित्तं सर्वार्थम् ॥द्रष्टा र दृश्य दुवैको रङ लागेको मनले सबै कुरा समात्न सक्छ।
- ४.२४तदसङ्ख्येयवासनाभिश्चित्रमपि परार्थं संहत्यकारित्वात् ॥असङ्ख्य वासनाले रङ्गिएको भए पनि मन अर्कैका लागि हो, किनकि ऊ धेरै कुरा मिलेर मात्र काम गर्छ।
संस्कृत पाठ: sanskritdocuments.org · अर्थ र व्याख्या: एआईको सहायताले लेखिएको मस्यौदा