सूत्र ४.९
जातिदेशकालव्यवहितानामप्यानन्तर्यं स्मृतिसंस्कारयोरेकरूपत्वात् ॥
॥ ४.९ ॥रोमन लिपिमा (IAST)
jātideśakālavyavahitānāmapyānantaryaṃ smṛtisaṃskārayorekarūpatvāt
शब्दार्थ
मस्यौदाजाति-देश-काल-व्यवहितानाम् अपि आनन्तर्यम् स्मृति-संस्कारयोः एक-रूपत्वात्
- जातिjāti
- जन्म
- देशdeśa
- ठाउँ
- कालkāla
- समय
- व्यवहितानाम्vyavahitānām
- छुट्टिएका
- अपिapi
- पनि
- आनन्तर्यम्ānantaryam
- निरन्तरता
- स्मृतिsmṛti
- सम्झना
- संस्कारयोःsaṃskārayoḥ
- र छापको
- एकरूपत्वात्ekarūpatvāt
- एउटै रूपका भएकाले
शब्दार्थ संस्कृत विज्ञको समीक्षा कुरिरहेको मस्यौदा हो।
सरल अर्थ
जन्म, ठाउँ र समयले छुट्याए पनि वासनाको धार टुट्दैन, किनकि सम्झना र मनको छाप एउटै रूपका हुन्।
अर्थ
जन्म, स्थान र समय फरक भए पनि स्मृति र संस्कारको एकरूपताका कारण निरन्तरता रहन्छ।
खण्डको प्रसङ्ग · कर्म, वासना र तिनका आधार
वासना रहिरहने कुरा कर्म र पुनर्जन्मबाट बुझाइएको छ। कारण र आधारमाथिको निर्भरताले दोहोरिने बानीलाई केले धानेको छ भन्ने सीमित आधुनिक प्रश्न पनि उठाउँछ। यो उपमाले ग्रन्थको विश्वदृष्टि हटाउँदैन, र कसैलाई उसको दुःखका लागि दोषी ठहराउँदैन।
यो व्याख्या यस खण्डका सबै सूत्रको साझा हो। (सूत्र ४.७–४.११)
संस्कृत पाठ: sanskritdocuments.org · अर्थ र व्याख्या: एआईको सहायताले लेखिएको मस्यौदा