मालिकको गल्ती, सानोको दोष
अयुक्तं स्वामिनो युक्तं युक्तं नीचस्य दूषणम् । अमृतं राहवे मृत्युर्विषं शङ्करभूषणम् ॥
॥ १५.७ ॥अर्थ
मालिकले गरेको अनुचित काम पनि उचित ठहरिन्छ, तर नीच (तल्लो हैसियतको मानिस) ले गरेको उचित काम पनि दोष बन्छ: अमृत पनि राहुका लागि मृत्यु बन्यो (अमृत पिउँदा उसको टाउको काटियो), र विष पनि शिवको गहना (उनले पिएको विष कण्ठको शोभा बन्यो)।
हेर्ने दृष्टि · सन्दर्भसहित
शक्तिशालीका गल्ती छोपिने र कमजोरका असल काम पनि दोषी ठहरिने दोहोरो मापदण्डको यो तितो अवलोकन आज पनि सत्य लाग्छ, जस्तै ठूला मानिसको मुद्दा ढिलो र सानो मानिसको चाँडो। तर यो मालिक र 'नीच' मा बाँडिएको समाजको भाषा हो, र राहु र शिवका उदाहरण पुराणका कथा हुन्। आज यसलाई मान्नुपर्ने नियम होइन, प्रश्न गर्नुपर्ने अन्यायका रूपमा पढिन्छ; संविधानले कानुनका अगाडि सबैलाई समान मानेको छ।
विषय
मस्यौदा · बिटा · विज्ञ समीक्षा बाँकी। संस्कृत पाठ: sanskritdocuments.org