पाद २

भाषा र अक्षर

भाषा

अक्षरको आकार

रङ

यो छनोट यही फोनमा सुरक्षित रहन्छ।

साधनपादः · पाँच क्लेश

सूत्र २.६

दृग्दर्शनशक्त्योरेकात्मतेवास्मिता ॥

॥ २.६ ॥
रोमन लिपिमा (IAST)

dṛgdarśanaśaktyorekātmatevāsmitā

शब्दार्थ

मस्यौदा

दृक्-दर्शन-शक्त्योः एक-आत्मता इव अस्मिता

दृक्dṛk
हेर्ने, द्रष्टा
दर्शनdarśana
हेर्ने साधन, बुद्धि
शक्त्योःśaktyoḥ
यी दुई शक्तिको
एकeka
एउटै
आत्मताātmatā
स्वरूप हुनु
इवiva
जस्तो
अस्मिताasmitā
"म" भन्ने बोध

शब्दार्थ संस्कृत विज्ञको समीक्षा कुरिरहेको मस्यौदा हो।

सरल अर्थ

हेर्ने चेतना र हेर्ने साधन, अर्थात् मन, एउटै हुन् भन्ठान्नु अस्मिता हो।

ढुङ्गेधारामा पहिले मोटो हिलो, पछि मसिनो दाग धुँदै महिला।
एआईले बनाएको चित्र · व्यासभाष्य २.११

खण्डको चित्र: पहिले मोटो मैला

अर्थ

द्रष्टाको शक्ति र दर्शनको साधनलाई एउटै मानेझैँ हुनु अस्मिता हो।

व्याख्या

अस्मितालाई प्रायः "अहङ्कार" भनिन्छ, तर सूत्रको परिभाषा अझ सटीक छ। व्यासभाष्यअनुसार पुरुष हेर्ने शक्ति हो, र बुद्धि त्यो शक्ति, जसबाट हेराइ हुन्छ। यी दुई पूरै फरक छन्, कहिल्यै मिसिँदैनन्; तैपनि एउटै भएझैँ देखिन्छन्। यही देखिने एकता अस्मिता हो, र अनुभव नै यसमा टेकेको छ। भाष्य भन्छ, दुवैलाई आआफ्नै स्वरूपमा चिनेपछि कैवल्य हुन्छ। हाम्रो पढाइमा: थाकेको मन वा चोट लागेको विचारलाई नै "म" ठान्दा हामी यसको सानो रूप भेट्छौँ।

आजको लागि

कसैले हाम्रो विचारको आलोचना गर्दा सम्झौँ: प्रश्न विचारमाथि उठेको हो, हामीमाथि होइन।

मुख्य शब्द

यो सूत्रसँग जोडिएका पाठ

संस्कृत पाठ: sanskritdocuments.org · अर्थ र व्याख्या: एआईको सहायताले लेखिएको मस्यौदा