सूत्र ३.१२
ततः पुनः शान्तोदितौ तुल्यप्रत्ययौ चित्तस्यैकाग्रतापरिणामः ॥
॥ ३.१२ ॥रोमन लिपिमा (IAST)
tataḥ punaḥ śāntoditau tulyapratyayau cittasyaikāgratāpariṇāmaḥ
शब्दार्थ
मस्यौदाततः पुनः शान्त-उदितौ तुल्य-प्रत्ययौ चित्तस्य एकाग्रता-परिणामः
- ततःtataḥ
- त्यसपछि
- पुनःpunaḥ
- फेरि
- शान्तśānta
- शान्त भएको, गएको
- उदितौuditau
- र उदाएको (दुवै)
- तुल्यtulya
- उस्तै
- प्रत्ययौpratyayau
- दुई बोध
- चित्तस्यcittasya
- मनको
- एकाग्रताekāgratā
- एकाग्रता
- परिणामःpariṇāmaḥ
- बदलाव
शब्दार्थ संस्कृत विज्ञको समीक्षा कुरिरहेको मस्यौदा हो।
सरल अर्थ
त्यसपछि जाने बोध र आउने बोध उस्तै हुन्छन्, र मन एउटै कुरामा टिकिरहन्छ; यो एकाग्रताको बदलाव हो।

अर्थ
त्यसपछि शान्त हुने र उदाउने प्रत्यय समान हुँदा चित्तको एकाग्रतापरिणाम हुन्छ।
व्याख्या
३.११ मा एकाग्रता उदाउँदै थियो; यहाँ त्यो स्थिर ढाँचा बन्छ। व्यासभाष्य भन्छ, एकाग्र मनमा अघिल्लो बोध शान्त हुन्छ र त्यस्तै अर्को बोध उठ्छ; मन दुवैमा उही रहन्छ, र समाधि नटुटेसम्म यस्तै चलिरहन्छ। यसैलाई एकाग्रतापरिणाम भनिन्छ। हामीले दिनहुँ बोल्ने "एकाग्रता" शब्द यहाँ आफ्नो प्राविधिक अर्थमा आउँछ। पाठको क्रममा तीनै सूत्र सँगै पढौँ: निरोधतिर (३.९), समाधितिर (३.११) र एकाग्रतातिर (३.१२)। "नटुटेसम्म" शब्दले पनि केही भन्छ: ग्रन्थ आफैँ मान्छ, एकाग्रता टुट्छ र फेरि बन्छ।
आजको लागि
एक मिनेट सासमा मन राखौँ र याद गरौँ: अघिल्लो सासको बोध र यो सासको बोध उस्तै छन्?
यो सूत्रसँग जोडिएका पाठ
संस्कृत पाठ: sanskritdocuments.org · अर्थ र व्याख्या: एआईको सहायताले लेखिएको मस्यौदा
