कैवल्य
kaivalyaचेतनाको स्वतन्त्र प्रतिष्ठा वा मुक्ति
सामाजिक एक्लोपन, भावनाशून्यता वा कसैले नाप्न सक्ने उपलब्धि होइन।
४ सूत्रमा
- सूत्र २.२५
तदभावात् संयोगाभावो हानं तद्दृशेः कैवल्यम् ॥
उल्टो बुझाइ हटेपछि त्यो जोड पनि हट्छ; यही हटाइ द्रष्टाको कैवल्य, आफ्नै स्वरूपमा एक्लो रहनु हो। - सूत्र ३.५०
तद्वैराग्यादपि दोषबीजक्षये कैवल्यम् ॥
त्यस्तो ठूलो शक्ति र ज्ञानप्रति पनि पकड छोडेपछि दोषका बीउ सकिन्छन्, र कैवल्य हुन्छ। - सूत्र ३.५५
सत्त्वपुरुषयोः शुद्धिसाम्ये कैवल्यमिति ॥
मन पुरुषजत्तिकै शुद्ध भएपछि कैवल्य हुन्छ; यहीँ यो पाद टुङ्गिन्छ। - सूत्र ४.३४
पुरुषार्थशून्यानां गुणानां प्रतिप्रसवः कैवल्यं स्वरूपप्रतिष्ठा वा चितिशक्तिरिति ॥
पुरुषका लागि गर्नुपर्ने काम सकिएपछि गुणहरू आफ्नो मूलमा फर्कन्छन्; यही कैवल्य हो। अथवा, चेतनाको शक्ति आफ्नै स्वरूपमा टिक्नु कैवल्य हो।
संस्कृत पाठ: sanskritdocuments.org · अर्थ र व्याख्या: एआईको सहायताले लेखिएको मस्यौदा