सूत्र ४.२८
हानमेषां क्लेशवदुक्तम् ॥
॥ ४.२८ ॥रोमन लिपिमा (IAST)
hānameṣāṃ kleśavaduktam
शब्दार्थ
मस्यौदाहानम् एषाम् क्लेश-वत् उक्तम्
- हानम्hānam
- हटाउनु
- एषाम्eṣām
- यिनको
- क्लेशkleśa
- क्लेश, दुःखका जरा
- वत्vat
- जस्तै
- उक्तम्uktam
- भनिसकिएको
शब्दार्थ संस्कृत विज्ञको समीक्षा कुरिरहेको मस्यौदा हो।
सरल अर्थ
फर्केर आउने पुराना छाप पनि क्लेशजस्तै हटाइन्छन्; त्यो उपाय पहिले नै भनिसकियो।

अर्थ
तिनलाई हटाउने उपाय क्लेश हटाउने उपायजस्तै बताइएको छ।
व्याख्या
फर्केर आउने यी छाप कसरी हटाउने? सूत्र भन्छ, क्लेशझैँ; यसले हामीलाई दोस्रो पादतिर फर्काउँछ। त्यहाँ क्लेशलाई क्रियायोगले पातलो पारिन्छ (२.२), र ध्यानले डढेको बीउजस्ता नहुन्जेल घटाइन्छ (२.११)। यहाँ व्यासभाष्यको चित्र: डढेको बीउजस्ता भएका क्लेश उम्रँदैनन्; ज्ञानको आगोमा डढेका पुराना छापले पनि नयाँ विचार जन्माउँदैनन्। भाष्य थप्छ, ज्ञानबाट बनेका छापको चिन्ता गर्नु पर्दैन; ती मनको काम नसकिउन्जेल मात्र रहन्छन्। हाम्रो पढाइमा: पुरानो बानीबाट निस्कने बाटो प्रायः पहिले नै सिकेको बाटो हो।
दृष्टान्त · व्यासभाष्य ४.२८
डढेको बीउ
व्यासभाष्य भन्छ, डढेको बीउजस्ता भएका क्लेश फेरि उम्रन सक्दैनन्। त्यसैगरी ज्ञानको आगोमा डढेका पुराना छापले पनि नयाँ विचार जन्माउँदैनन्। उम्रन नसक्ने बीउको यही चित्र दोस्रो पादमा पनि बारम्बार आउँछ (२.२, २.४, २.११)।
आजको लागि
फर्केर आएको पुरानो बानीका लागि नयाँ उपाय नखोजौँ; पहिले काम गरेको उपाय फेरि गरौँ, जस्तै जवाफ दिनुअघि एकछिन रोकिनु।
यो सूत्रसँग जोडिएका पाठ
संस्कृत पाठ: sanskritdocuments.org · अर्थ र व्याख्या: एआईको सहायताले लेखिएको मस्यौदा
