पाद ४

भाषा र अक्षर

भाषा

अक्षरको आकार

रङ

यो छनोट यही फोनमा सुरक्षित रहन्छ।

कैवल्यपादः · विवेक र पुनः उठ्ने संस्कार

सूत्र ४.२७

तच्छिद्रेषु प्रत्ययान्तराणि संस्कारेभ्यः ॥

॥ ४.२७ ॥
रोमन लिपिमा (IAST)

tacchidreṣu pratyayāntarāṇi saṃskārebhyaḥ

शब्दार्थ

मस्यौदा

तद्-छिद्रेषु प्रत्यय-अन्तराणि संस्कारेभ्यः

तद्tad
त्यसका
छिद्रेषुchidreṣu
बीचका खाडलमा
प्रत्ययpratyaya
विचार, बोध
अन्तराणिantarāṇi
अरू
संस्कारेभ्यःsaṃskārebhyaḥ
पुराना छापबाट

शब्दार्थ संस्कृत विज्ञको समीक्षा कुरिरहेको मस्यौदा हो।

सरल अर्थ

विवेकको धारमा बीचबीच खाडल पर्दा पुराना छापबाट अरू विचार उठ्छन्।

भुटेको बीउको ताप्केछेउ चोकका इँटाबीच पलाएको घाँस।
एआईले बनाएको चित्र · व्यासभाष्य ४.२५ · व्यासभाष्य ४.२८

खण्डको चित्र: इँटाबीच पलाएको घाँस

अर्थ

त्यस विवेकका अन्तरालमा संस्कारबाट अन्य प्रत्यय उत्पन्न हुन्छन्।

व्याख्या

विवेकतिर ढल्केको मनमा पनि बीचबीचमा खाडल पर्छन् (४.२६)। व्यासभाष्यअनुसार ती खाडलमा अरू विचार उठ्छन्: "म छु", "यो मेरो हो", "मलाई थाहा छ", "मलाई थाहा छैन"। यी पुराना छापबाट आउँछन्, जसका बीउ खिइँदै गएका छन्। भाष्य यसलाई असफलता भन्दैन; अर्को सूत्रमा यसको उपाय मात्र दिन्छ (४.२८)। हाम्रो पढाइमा: राम्रो प्रगतिपछि पुरानो बानी फर्कनुको अर्थ मेहनत खेर गयो भन्ने होइन। देखौँ, दोष नदिई नाम दिऔँ, अनि फर्कौँ।

आजको लागि

पुरानो बानी वा पुरानो झर्को फेरि देखिँदा "फेरि आयो" भनेर चिनौँ, आफूलाई दोष नदिई, अनि आफ्नो बाटोमा फर्कौँ।

मुख्य शब्द

यो सूत्रसँग जोडिएका पाठ

संस्कृत पाठ: sanskritdocuments.org · अर्थ र व्याख्या: एआईको सहायताले लेखिएको मस्यौदा