पाद २

भाषा र अक्षर

भाषा

अक्षरको आकार

रङ

यो छनोट यही फोनमा सुरक्षित रहन्छ।

साधनपादः · आठ अङ्ग र नैतिक आधार

सूत्र २.३०

अहिंसासत्यास्तेयब्रह्मचर्यापरिग्रहा यमाः ॥

॥ २.३० ॥
रोमन लिपिमा (IAST)

ahiṃsāsatyāsteyabrahmacaryāparigrahā yamāḥ

शब्दार्थ

मस्यौदा

अहिंसा-सत्य-अस्तेय-ब्रह्मचर्य-अपरिग्रहाः यमाः

अहिंसाahiṃsā
कसैलाई हानि नगर्नु
सत्यsatya
सत्य
अस्तेयasteya
चोरी नगर्नु
ब्रह्मचर्यbrahmacarya
यौन संयम
अपरिग्रहाःaparigrahāḥ
सङ्ग्रह नगर्नु
यमाःyamāḥ
यम, संयम

शब्दार्थ संस्कृत विज्ञको समीक्षा कुरिरहेको मस्यौदा हो।

सरल अर्थ

पाँच यम: कसैलाई हानि नगर्नु, साँचो बोल्नु, चोरी नगर्नु, यौन संयम राख्नु र चाहिनेभन्दा बढी नथुपार्नु।

स्तूपतिर उक्लिने खुड्किलाका बिसौनीमा थकाइ मार्दै तीर्थयात्री।
एआईले बनाएको चित्र · हाम्रो चित्र

खण्डको चित्र: आठ बिसौनीको उकालो

अर्थ

अहिंसा, सत्य, अस्तेय, ब्रह्मचर्य र अपरिग्रह यम हुन्।

व्याख्या

व्यासभाष्य अहिंसालाई जरा मान्छ: कुनै पनि प्राणीलाई, कुनै पनि तरिकाले, कहिल्यै हानि नगर्नु; बाँकी यम र नियम यसैलाई पूर्ण बनाउन पालिन्छन्। सत्य भनेको देखेको, अनुमान गरेको वा सुनेकोसँग मिल्ने बोली र मन हो, जुन अरूको भलाइका लागि बोलिन्छ; प्राणीलाई हानि गर्ने वचन सत्य नै होइन, पुण्यजस्तो देखिने पाप मात्र हो। अस्तेय भनेको अर्काको वस्तु नलिनु, र लिने इच्छा पनि नराख्नु। ब्रह्मचर्य भनेको यौन संयम हो; भाष्य यसलाई गुप्त इन्द्रियको संयम भन्छ। अपरिग्रह भनेको वस्तु कमाउने, जोगाउने र गुमाउने दुःख, अनि त्यससँग जोडिएको हिंसा देखेर सङ्ग्रह नगर्नु हो।

आजको लागि

आज बोल्नुअघि सोधौँ: यो साँचो हो? यसले कसैलाई बेकारमा चोट त दिँदैन?

टिप्पणी

ब्रह्मचर्यको शास्त्रीय अर्थ यौनसंयम हो; व्यासभाष्य यसलाई गुप्त इन्द्रियको संयम भन्छ। यसलाई "ऊर्जा व्यवस्थापन" भन्नु आधुनिक पुनर्व्याख्या हो, अनुवाद होइन।

मुख्य शब्द

यो सूत्रसँग जोडिएका पाठ

संस्कृत पाठ: sanskritdocuments.org · अर्थ र व्याख्या: एआईको सहायताले लेखिएको मस्यौदा