सूत्र २.३३
वितर्कबाधने प्रतिपक्षभावनम् ॥
॥ २.३३ ॥रोमन लिपिमा (IAST)
vitarkabādhane pratipakṣabhāvanam
शब्दार्थ
मस्यौदावितर्क-बाधने प्रतिपक्ष-भावनम्
- वितर्कvitarka
- यम-नियमविरुद्धका विचार
- बाधनेbādhane
- सताउँदा
- प्रतिपक्षpratipakṣa
- उल्टो पक्ष
- भावनम्bhāvanam
- मनमा बसाउनु
शब्दार्थ संस्कृत विज्ञको समीक्षा कुरिरहेको मस्यौदा हो।
सरल अर्थ
हानि गर्ने विचारले सताउँदा त्यसको उल्टो कुरा मनमा बसाऔँ।
अर्थ
यी नैतिक प्रतिबद्धताविरुद्धका विचारले बाधा दिँदा प्रतिपक्षभावना विकास गर्नुपर्छ।
व्याख्या
यहाँ "वितर्क" भनेको यम र नियमविरुद्धका विचार हुन्: हानि गर्ने, झुट बोल्ने, अर्काको लिने। व्यासभाष्य दृश्य दिन्छ: कसैले अन्याय गर्दा मनमा आउँछ, "म उसलाई मार्छु, झुट बोल्छु, उसको धन लिन्छु।" यस्ता विचारको तापले पोलिँदा उल्टो कुरा मनमा बसाउनुपर्छ: "संसारको भयानक आगोमा पोलिएर मैले सबै प्राणीलाई अभय दिने योगको शरण लिएँ। छोडेका कुरा फेरि टिप्नु त आफ्नै बान्ता चाट्ने कुकुरजस्तो हुनु हो।" अर्को सूत्रले यो सोचाइ कसरी गर्ने भन्छ (२.३४)। हाम्रो पढाइमा: भावनालाई धकेल्नु होइन, त्यसले कहाँ पुर्याउँछ भनेर तौलनु हो।
आजको लागि
आज कसैलाई कडा कुरा भन्न मन लाग्दा एकछिन सोचौँ: यसको फल मलाई र उसलाई के हुन्छ?
मुख्य शब्द
यो सूत्रसँग जोडिएका पाठ
संस्कृत पाठ: sanskritdocuments.org · अर्थ र व्याख्या: एआईको सहायताले लेखिएको मस्यौदा