सूत्र २.३२
शौचसन्तोषतपःस्वाध्यायेश्वरप्रणिधानानि नियमाः ॥
॥ २.३२ ॥रोमन लिपिमा (IAST)
śaucasantoṣatapaḥsvādhyāyeśvarapraṇidhānāni niyamāḥ
शब्दार्थ
मस्यौदाशौच-सन्तोष-तपः-स्वाध्याय-ईश्वर-प्रणिधानानि नियमाः
- शौचśauca
- सफाइ, शुद्धता
- सन्तोषsantoṣa
- सन्तोष
- तपःtapaḥ
- तप, रोजेर गरिने कठोर अनुशासन
- स्वाध्यायsvādhyāya
- पवित्र ग्रन्थको अध्ययन र जप
- ईश्वरīśvara
- ईश्वर
- प्रणिधानानिpraṇidhānāni
- प्रति समर्पण
- नियमाःniyamāḥ
- नियम
शब्दार्थ संस्कृत विज्ञको समीक्षा कुरिरहेको मस्यौदा हो।
सरल अर्थ
पाँच नियम: भित्र-बाहिरको सफाइ, सन्तोष, तप, पवित्र ग्रन्थको पढाइ र जप, अनि ईश्वरमा समर्पण।

अर्थ
शौच, सन्तोष, तप, स्वाध्याय र ईश्वरप्रणिधान नियम हुन्।
व्याख्या
व्यासभाष्य हरेक नियम खोल्छ। शौच बाहिरी र भित्री हुन्छ: माटो, पानी र शुद्ध आहारले बाहिरी, मनका मैला पखालेर भित्री। सन्तोष भनेको हातमा भएका साधनभन्दा बढी नखोज्नु। तप भनेको द्वन्द्व सहनु: भोक र तिर्खा, जाडो र गर्मी, उभिनु र बस्नु, साथै मौन र परम्परागत व्रत। स्वाध्याय भनेको मोक्षशास्त्रको अध्ययन वा ॐ को जप। ईश्वरप्रणिधान भनेको आफ्ना सबै कर्म परमगुरु ईश्वरलाई अर्पण गर्नु। भाष्य थप्छ, यसरी बाँच्ने व्यक्ति सुते पनि, बसे पनि, हिँडे पनि शान्त रहन्छ, र संसारको बीउ क्षय हुँदै गएको देख्छ।
आजको लागि
आज पाँचमध्ये एउटा रोजौँ: कोठा सफा गर्ने, भएकोमा सन्तोष मान्ने, एउटा सानो संयम पाल्ने, एउटा श्लोक पढ्ने, वा एउटा काम ईश्वरलाई अर्पण गर्ने।
टिप्पणी
स्वाध्यायमा पवित्र ग्रन्थको अध्ययन र प्रणव वा मन्त्रको जप पर्छ; ईश्वरप्रणिधान भनेको सबै कर्म ईश्वरलाई अर्पण गर्नु हो। यी दुवैलाई डायरी लेख्नु वा अनिश्चितता स्वीकार्नु मात्र भन्दा अर्थ खुम्चिन्छ।
मुख्य शब्द
यो सूत्रसँग जोडिएका पाठ
- पुग्यो भन्नु हार मान्नु होइनसाँचो आवश्यकता र राम्रो लक्ष्य नबिर्सी सन्तोष र अपरिग्रह बुझौँ।
- अध्ययन, भक्ति र नम्रतापवित्र अभ्यासलाई तिनकै अर्थमा बुझौँ, अनि इमानदार सहभागिता रोजौँ।
- सफा ठाउँ, सफा मनशौचलाई ग्रन्थले भनेजस्तै बाहिरी र भित्री दुवै रूपमा पढौँ, र सानो सफाइलाई सफा मनतिरको ढोका बनाऔँ।
- रोजेर गरिएको कठिनाइ: तपतपलाई आफैँले रोजेको अनुशासनका रूपमा बुझौँ, र यसले न शरीरलाई हानि गरोस्, न मनलाई अशान्त बनाओस्।
संस्कृत पाठ: sanskritdocuments.org · अर्थ र व्याख्या: एआईको सहायताले लेखिएको मस्यौदा
